Karpal tünel sendromu semptomları olan fibromiyalji sendromlu hastaların elektrofizyolojik ve ultrasonografik ölçümlerinin hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİ CAN KARAKUYU
Danışman: Ebru KARACA UMAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Karpal tünel semptomları olan Fibromiyalji Sendromlu (FMS) hastalarda median sinirin elektrofizyolojik ve ultrasonografik (USG) ölçüm yöntemleri ile değerlendirilmesi ve bu ölçüm sonuçlarının hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi ile ilişkisinin araştırılması Gereç ve Yöntem:Çalışmaya 2015-2018 yılları arasında Sağlık Bakanlığı Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Kliniği'ne başvuran ve Amerikan RomatolojiCemiyeti (ACR)'nin 2013 tanı kriterlerine göre FMS tanısı alan,18-65 yaş arası, ellerde ağrı, uyuşma ve/veya güçsüzlük gibi şikayetleri olan, 102 hasta ile; yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve eğitim durumu uyumlu 102 sağlıklı kontrol çalışmaya dahil edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, eğitim durumu, meslek, dominant el, etkilenen el, ek komorbidite ve VKİ gibi demografik özellikleri ile, hastalık süresi,hassas nokta sayısı, fibromyalji etki anketi (FIQ) ile değerlendirilen fibromiyalji ciddiyet derecesini içeren hastalık özellikleri kaydedildi. Hastaların yaşam kalitesi Nottingham Sağlık profili ile değerlendirildi. Elektrofizyolojikdeğerlendirmede hastaların tümüne bilateralmedian sinir motor ve duyu iletim çalışmaları yapıldı. ENMG sonuçlarına göre hastalar hafif, orta, ağır KTS olarak ayrıldı. Ultrasonografikdeğerlendirmede ultrasonografik olarak median sinirin el bileğinde karpal tünel proksimali ve distalinde alanı ölçüldü. Sağlıklı kontroller ile hastalar elektrofizyolojik ve ultrasonografik ölçüm sonuçları bakımından karşılaştırıldı. Sonrasında FM'li hastaların elektrofizyolojik ve ultrasonografik ölçümleri ile hastalık aktivitesi ve yaşam kalitesi değerleri kıyaslandı. Bulgular Çalışmaya alınan 204 kişinin yaş ortalaması 45.15 (9.12) yıl, tamamı kadın idi (n=240, %100). Sağlıklı kontrollerin yaş ortalaması 46.10 (5.65) yıl, hastaların ise 44.50 (8.31) yıldı. Hastaların hastalık süresi ortalama 2.19±1.65yıl olarak bulundu. Semptomlarda en fazla semptom (6.95 ±1.72) ile ağrı iken bunu sırasıyla Enerji 6.39 ±2.07, yüksek ses, koku ve soğuğa hassasiyet 6.23±2.69, uyku 6.03±3.16, tutukluk 5.45±2.48, hafıza 5.42±2.84, anksiyete 5.38±3.17, dokunmaya hassassiyet 5.06±3.17, depresyon 4.80±2.96 ve denge 3.35±2.94 izlemekteydi. Hastalık etki skoru FIQ 59.27±15.90 olarak orta-ciddi düzeyde etkilenme bulundu. Hastalara ait 204 elin elektrofizyolojik değerlendirmesinde, 93(%45.6) elinelektrofizyolojik değerlendirmesi normal sınırlarda iken, 77 (%37.7) el hafif, 34 (%16.7) elde orta derecede KTS saptandı. Ağır derecede KTS olan hasta yoktu. Kontrol grubunda herhangi bir semptom olmamasına rağmen, 204 elden 3 kişinin birer elinde KTS çıkması nedeni ile 201 el ile çalışmaya devam edildi. Kontrol grubu ile hasta grubunun elektrofizyolojik ve ultrasonografik değerlendirme sonuçları karşılaştırıldığında; sadece median sinir duyu amplitüdü (p=0.012), median sinir duysal iletim hızı (p=0.018), median sinir distal motor latansı (p=0.015), proksimal ve distalmedian sinir alanı ölçümlerindeki farklılık anlamlı idi (sırasıyla p=0.001, p=0.001). FMS'li hastaların normal grubu ile kontrol grubunun karşılaştırmasında median sinirin distal alan ölçümleri kontrol grubuna göre anlamlı büyüktü FMS'li hastaların elektrofizyolojik grupları arasında hastalık süresi, hassas nokta sayısı,ağrı lokalizasyon skoru, semptom etki sorgulama skoru, fibromiyalji etki ölçeği ve NHPda anlamlı bir farklılık yoktu. (p>0.05). Hastaların elektrofizyolojik ve ultrasonografik ölçüm sonuçları ile hastalık özellikleri ve yaşam kalitesinin korelasyonu sonucunda; elektrofizyolojik olarak KTS varlığı ve ciddiyetinin; hassas nokta sayısı, semptom etki skorlamasındaki tüm alt parametreler ve yaşam kalitesindeki tüm alt parametrelerle ilişkili olmadığı, proksimalmedian sinir alanının artışı ile yaşam kalitesi total skorunda pozitif yönlü bir ilişki olduğu bulundu. Ayrıca distalmedian sinir alanının artışı ile semptom etki skorlamasındaki uyku alt parametresi ve total skorunun, hastalık ciddiyetinin ve yaşam kalitesindeki uyku, enerji alt ölçekleri ile total skorun pozitif yönlü ilişkili olduğu saptandı (p<0.05). Yapılan regresyon analizinde ise: median sinir duyu amplitüdündeki azalmanın dokunma hassasiyeti skorunda artışa (p=0.037), median sinir duyu iletim hızındaki yavaşlamanın yaşam kalitesinin ağrı alt ölçeğinde artışa (p=0.017), motor BKAP değerlerindeki azalmanın ise semptom etki sorgulamasındaki ağrı (p=0.015) ve hastalık şiddeti (p=0.020) artışı üzerine etkili olduğu saptandı. Anlamlı çıkan distalmedian sinir alanı ile hastalık özellikleri korelasyonları için yapılan regresyon analizi sonucunda; Distalmedian sinir alanındaki artışın SŞS total skorundaki artış (p=0.043), hastalık şiddetinde yükseklik (p=0.048) üzerine etkili bir faktör olduğu bulundu. Sonuçlar 1- Sağlıklı kontrollere göre KTS semptomları olan fakat elektrofizyolojik olarak normal hastalar arasında USG ile ölçülen distalmedian sinir alanı anlamlı daha geniştir. 2- DSAP düşüklüğünün, dokunma hassasiyeti skoru üzerine, 3- Duyu iletim hızı yavaşlığının yaşam kalitesindeki ağrı alt ölçeği skoruna, 4- Motor BKAP düşüklüğünün ağrı semptomu ve hastalık ciddiyetinde artış üzerine, 5- Ultrasonografikdistalmedian sinir alanı büyüklüğünün total semptom skoru ve hastalık ciddiyeti üzerine etkili faktörler olduğu bulundu Anahtar kelimeler: Fibromiyalji sendromu, yaşam kalitesi,Karpal tünel sendromu, elektrofizyoloji, ultrasonografi