Tedavi naif kronik hepatit B'li hastalarda orta-ileri düzeyde fibrozisi predikte eden faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İREM ERAYDIN
Danışman: Osman İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, tedavi naif kronik hepatit B hastalarının karaciğer biyopsilerinde orta-ileri fibrozis (Ishak skoru ≥3/6) ile dislipidemi, disglisemi, hepatosteatoz, yaş, cinsiyet, alkol/sigara kullanımı, vücut kitle indeksi ve ek komorbiditeler (hipertansiyon, kronik böbrek hastalığı, kardiyovasküler hastalıklar vb.) arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, viral ve biyokimyasal belirteçlerin fibrozis üzerindeki etkileri değerlendirilecektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, tek merkezli, retrospektif ve tanımlayıcı bir araştırma olarak tasarlandı. Şubat 2019-Ekim 2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi İç Hastalıkları Kliniği'ne başvuran, tedavi naif kronik hepatit B tanılı, HBV DNA ≥2000 IU/mL olan ve karaciğer biyopsisi yapılan 1131 hasta tarandı. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 616 hasta çalışmaya alındı. Demografik özellikler, komorbiditeler, biyokimyasal/serolojik laboratuvar bulguları, görüntüleme ve histopatolojik veriler hastane bilgi sisteminden retrospektif olarak toplandı. İstatistiksel analizler SPSS 24.0 kullanılarak gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 616 kronik hepatit B hastasının ortanca yaşı 47.0 (37.0-56.0), %60.7'si erkek, %39.3'ü kadındır. Sigara kullanımı %18.7, fazla kilolu/obez oranı %63.0'dur. Kronik hastalıklar arasında hipertansiyon (%26), diyabet (%15.1), disglisemi (%36.2), hiperlipidemi (%21.4) ve aterosklerotik kalp hastalığı (%9.9) saptanmıştır.Ortanca AST 29.0, ALT 38.0, HBV DNA 62496.0 IU/mL'dir. HBeAg pozitifliği %15.1, anti-HBe pozitifliği %85.4'tür. Viral yük dağılımı: %29.5 10^8. Anti-HCV ve anti-HIV pozitifliği görülmemiştir.Hepatomegali %16.9, hepatosteatoz %41.2 oranında saptanmıştır. Fibrozis skoru dağılımı: %14.1 F0, %41.0 F1, %21.3 F2, %16.4 F3, %4.7 F4, %2.0 F5, %0.5 F6. Ortanca HAI skoru 5.0, portal inflamasyon farklı derecelerde %97.6 hastada görülmüştür. MASLD kriterlerini karşılayan 269 hasta (%52.6) tespit edilmiştir. Fibrozis skoru 3-4-5-6 olan hastalarda yaş, erkek cinsiyet, VKİ ≥25, HBV DNA, sigara, prediyabet/diyabet, hiperlipidemi, hepatosteatoz ve MASLD istatistiksel olarak anlamlı şekilde yüksek bulunmuştur (p<0.05).Çok değişkenli regresyon analizinde yaş, erkek cinsiyet, VKİ ≥25, HBV DNA ve MASLD fibrozis progresyonu ile bağımsız olarak ilişkilidir.MASLD olan grupta yaş, VKİ, kronik hastalıklar (hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi), GGT, glukoz, trigliserid ve fibrozis skoru 3-4- 5-6 daha yüksek bulunurken, GFR ve HDL daha düşüktür (p<0.05). Serolojik verilerde MASLD olan ve olmayan gruplar arasında fark saptanmamıştır. Sonuç: Kronik hepatit B (KHB) tanılı 616 hastanın değerlendirildiği bu çalışmada, orta-ileri fibrozis (F3-F6) ile yaş, erkek cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ) ≥25 kg/m2, yüksek HBV DNA düzeyi ve metabolik disfonksiyon ilişkili steatotik karaciğer hastalığı (MASLD) varlığının bağımsız olarak ilişkili olduğu saptanmıştır. Fibrozis progresyonunda yüksek viral yük, metabolik komorbiditeler (hipertansiyon, diyabet, disglisemi, hiperlipidemi) ve hepatosteatozun önemli katkıları olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, sigara kullanımı, prediyabet/diyabet ve aterosklerotik kalp hastalığı gibi ek risk faktörlerinin F3-F6 grubunda anlamlı derecede yüksek olduğu gözlenmiştir. MASLD varlığı, fibrozis progresyonunu hızlandıran önemli bir faktör olarak öne çıkmıştır. Bu bulgular, KHB hastalarında fibrozis riskinin değerlendirilmesi ve yönetimi için metabolik ve viral faktörlerin birlikte ele alınmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. Elde edilen veriler, bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesi ve fibrozis progresyonunun önlenmesine yönelik risk yönetimi stratejilerinin oluşturulması açısından yol göstericidir.