Palyatif serviste tedavi gören hastalarda allostatik yükün ağrı ve bası yarası ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZÜMRA KEKLİKÇİ
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışma, palyatif bakım hastalarında allostatik yükü, ağrı düzeylerini ve bası yarası durumlarını değerlendirmek; allostatik yükteki değişimlerin ağrı ve bası yarası üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışma, SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Hastanesi Palyatif Bakım Servisi'nde izlenen 165 hasta ile yürütülmüştür. Veriler 01.11.2024–31.10.2025 tarihleri arasında olgu rapor formu, Psikososyal İndeks (PSİ) ve Visual Analog Skala (VAS) kullanılarak elde edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, klinik durumları, laboratuvar parametreleri, ağrı skorları ve bası yaralarına ilişkin bilgiler sistematik olarak kaydedilmiştir. Allostatik yük; vital bulgular, antropometrik ölçümler ve biyokimyasal göstergeler üzerinden değerlendirilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda uygun parametrik/nonparametrik testler uygulanmış, değişkenler arası ilişkiler korelasyon analizleri ile belirlenmiş, bası yarası ve ağrı üzerine etkili faktörler regresyon analizleri ile değerlendirilmiştir. Anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 165 palyatif bakım hastasının %61,8'inde bası yarası saptandı. Bası yarası bulunan hastalarda ağrı skoru anlamlı olarak daha yüksekti (p=0,041) ve palyatif yatış ile bakım süreleri daha uzundu (p=0,033 ve p=0,036). İnflamatuvar belirteçlerden CRP bası yarası olanlarda belirgin yüksek (p<0,001), albümin düzeyi ise anlamlı düşük bulundu (p=0,001). Total kolesterol ve trigliserit düzeyleri bası yarası bulunan grupta düşüktü (p=0,039; p=0,027). Yara sayısı ile ağrı, yatış ve bakım süreleri arasında pozitif korelasyon görüldü. Yaş arttıkça albümin ve lipid düzeylerinde düşüş saptandı. PSİ skorları bası yarası varlığına göre farklılık göstermedi; ancak ROC analizinde albüminin güçlü ayırt edici değeri olduğu belirlendi. Sonuç: Palyatif bakım hastalarında ağrı yönetimi, beslenme durumunun iyileştirilmesi, inflamasyon kontrolü ve bası yarası önleme stratejilerinin bütüncül bir yaklaşımla uygulanması klinik sonuçları iyileştirebilir. Bu çalışma, palyatif bakımın yalnızca semptom kontrolüne değil, fizyolojik stres yükünün azaltılmasına odaklanan entegre bir klinik yaklaşım gerektirdiğini vurgulamaktadır ve gelecekteki girişimsel çalışmalar için değerli bir temel oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Allostatik yük, Palyatif bakım, Ağrı, Bası yarası, Stres, Yaşam kalitesi