Evde bakım hastalarında bası yarası gelişme riskive bası yarası gelişimini etkileyen faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PINAR SELİMOĞLU
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bası yaraları yeni isimlendirmesi ile basınç ülserleri; hastalarda morbidite ve mortalite riskini arttıran, tedavi sürecini uzatan, tedavi maliyetini arttıran önemli bir sağlık sorunudur. Hastanın fiziksel, psikolojik ve sosyal durumunu etkiler. Bu yaralar, hastanın yaşam konforunu olumsuz etkilemenin yanı sıra, bakım verenlerin iş gücü ve maddi kaynak kullanımını da arttırır. Bu nedenle, bası yaralarının oluşumunu ve ilerlemesini engellemek için risk faktörlerinin belirlenmesi ve gerekli önlemlerin alınması son derece önemlidir. Çünkü yaralar oluştuktan sonra takip ve tedavisi oldukça zordur. Bu nedenle, hastaların, hasta yakınlarının ve sağlık personelinin bası yaraları konusunda bilinçlenmesi, farkındalıklarının artması çalışmamızın temel gayesidir. GEREÇ VE YÖNTEM Kesitsel, gözlemsel ve tanımlayıcı olarak planlanmış araştırmamıza, etik kurul onayı alındıktan sonra 15.04.2023 – 15.05.2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Evde Bakım Birimi'ne kayıtlı , evde bakım biriminin sisteminde yatağa tam veya yarı bağımlı olan hastalardan çalışmaya katılmayı kabul edenler alındı. Katılımcıların yaş, cinsiyet, sigara kullanımı, kronik hastalıkları, ilaçlarını düzenli kullanıp kullanmadığı, uygun yatak kullanımı (havalı yatak), hastane yatış öyküsü, hastane yatışında bası yarası varlığı/oluşumu, bakım verenin kim olduğu (formel/informel bakıcı), bakım verenin eğitim durumu, bası yarası yeri, bası derecesi, Braden skoru ev ziyareti sırasında değerlendirildi. Hemogram, glukoz, üre, kreatinin, ALT, AST, albümin, CRP, HBA1C, LDL Kolesterol değerleri ise sistemde kayıtlı en son güncel laboratuvar sonuçlarına bakılarak edinildi. Elde edilen veriler SPSS veri analiz programında değerlendirildi. ix BULGULAR Çalışmaya kriterleri uyan 116 hasta seçildi. Çalışmamızın sonuçlarına göre yaş ve cinsiyet bası yarası riski açısından anlamlı bulunmadı. Alzheimer/demans tanıları olan hastaların bası yarası sıklığı yüksek saptanırken, HT, DM ve SVO ile anlamlı ilişki saptanmadı.Braden Skalasına göre yüksek ve orta riskli hastaların bası yarasına sahip olma sıklığı yüksekti.Bası yarası bulunmayan hastaların Braden skorları, albümin, HbA1c ve Htc değerleri yüksekken, üre değerleri düşük saptandı. Yatağa tam bağımlı olmak, sigara kullanmamak, ilaçları düzensiz kullanmak, havalı yatağa sahip olmak, hastaneye yatışta yeni bası yarası oluşumu bası yarası gelişme açısından riskli bulundu. SONUÇ Son yıllarda yaşlı ve evde bakım birimlerine kayıtlı yatağa tam ve yarı bağımlı hasta sayısı artmakla beraber, bası yaralarını daha sık gözlemlemekte, tedavisi için sağlık personeli olarak daha fazla vakit ve enerji harcamaktayız. Hastanın yaşam kalitesini düşürüp, morbidite ve mortalitesini arttıran bası yarasının meydana gelmesini önlemede risk değerlendirmesinin yapılması ve sıkı tedbirlerin alınması elzemdir. Evde bakım hizmetlerinde görevli her sağlık personelinin güvenilirliği ispatlanmış skalalarla hastayı değerlendirebilecek yetiye sahip olması, hastanın genel durumu, kronik hastalıkları, uygun beslenme ve hidrasyonu vb koşulların bası yarası oluşumuna etkisine karşı farkındalığının artmış olması, yeni yara gelişimi ve oluşmuş olan yaranın ilerlemesinin engellenmesi açısından ciddi önem arz etmektedir. Bu çalışmamızda günlük pratikte bası yarası risk değerlendirmesinde en sık kullanılan Braden ölçeğinden faydalanarak ek risk faktörlerini beraber analiz etmeye ve literatüre katkıda bulunmaya çalıştık. Anahtar kelimeler : Bası yarası, Evde Bakım, Risk faktörleri