Kritik hastalarda ekstrakorporeal sitokin eliminasyonunun hemodinami ve mortalite üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN KÜÇÜKKEPECİ
Danışman: Namigar TURGUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yoğun bakım ünitelerinde kritik hastalarda sitokin fırtınasına bağlı hiperinflamasyon durumunda gelişen vazoplejik şok, morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir. Yüksek seviyelerde sitokinler sistemik etkilere neden olup, hayati organlarda ikincil hasara neden olabilir. Klinik bir bakış açısından, aşırı sitokin salınımının mümkün olan en erken tespiti, terapötik kararlarla ve nihayetinde prognoz ve sonuçla ilişkili olabileceğinden son derece önemlidir. Son yıllarda; yoğun bakımlarda sitokin fırtınası nedeniyle hiperinflamasyona bağlı organ fonksiyon bozukluğu gelişen kritik hastalarda immünomodülasyon ve klinik sonuçları iyileştirmek için ekstrakorporeal sitokin hemadsorbsiyon teknikleri kullanılmaya başlanmıştır. Hem ekzojen hem de endojen inflamatuar mediyatörleri ortadan kaldırabilen oXiris® hemadsorbsiyon cihazının vücuttaki inflamasyonu iyileştirebildiği, inflamatuar faktörlerin neden olduğu kademeli reaksiyonu hızla rahatlattığı ve böylece hastaların tedavi sonucunu iyileştirilebildiği düşünülmektedir. Bu çalışmada, mikrobiyolojik bulgusu olmayan, aşırı derecede yüksek sitokinlerle birlikte şiddetli bir hiperinflamatuar yanıt görülen ve buna bağlı organ disfonksiyonu gelişen kritik hastalarda ekstrakorporeal sitokin hemadsorbsiyon tedavisinin hemodinami ve mortalite üzerine etkilerinin görülmesini amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Yoğun Bakım Ünitesinde 01.10.2022 – 01.01.2023 tarihleri arasında yatan, CRP ≥ 100 mg/L, PCT < 2 µg/L ve 18-80 yaş arası vazoplejik şok nedeniyle sitokin adsorbanlı SRRT başlanan hastalarda prospektif gözlemsel olarak planlandı. Hastalar yoğun bakım ünitesine kabul edildikten sonra sıvı resüsitasyonu, vazoaktif ajanlar, kardiyopulmoner ve beslenme desteği ve hayati belirtilerin izlenmesini içeren standart yoğun bakım tedavisi aldı. Her hasta için oXiris® membran tedavisine klinik değerlendirme ile karar verildi. oXiris® membran tedavisine başlanmadan önce ve başladıktan sonra hasta indeksleri (yaş, vücut sıcaklığı, OAB, kalp tepe atımı, dakika solunum sayısı, GKS, NE dozu, laktat, CRP, PCT, hemogram, SOFA skoru, PaO2 / FiO2 oranı, IL-6, IL-1β, IL-10, TNF-α) kaydedildi. Tedavi ile vazoplejik şok çözülme süresi, yoğun bakım ünitesinde kalış süresi, 7 günlük mortalite, taburculuğa kadar olan mortalite, kaçıncı saatte oXiris®'e başlandığı ve total oXiris® tedavisi alma süresi kaydedildi. Bulgular: Yapılan analiz sonucunda oXiris® membran tedavisi ile hastaların vücut sıcaklığında, kalp tepe atımında, dakika solunum sayısında, akut faz reaktanlarında, kreatinin düzeyinde, laktat düzeyinde, SOFA skorunda, sitokin düzeylerinde, NE dozunda düşüş ve OAB'de, GKS'de, oksijenizasyonda ve diürezde artış görüldü. Hastaların hemodinamik parametrelerinde anlamlı düzelme saptandı. Vazoplejik şokun çözülme süresinin yaş ile arttığı tespit edildi. oXiris® membran tedavisine erken (8 saat içinde) başlamanın vazoplejik şok kliniğini daha erken düzelttiği saptandı. 7 gün içinde mortalite gelişen hastalarda oXiris® membran tedavisinin, mortalite gelişmeyenlere göre daha az saat uygulandığı tespit edildi. 7 gün içinde mortalite gelişen hastalarda tedavi başlandıktan 72 saat sonra ölçülen IL-6 düzeyinin, mortalite gelişmeyenlere göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Taburculuğa kadar mortalite gelişen hastalarda tedavi başlandıktan 72 saat sonra ölçülen IL-1β ve TNF-α düzeyinin, mortalite gelişmeyenlere göre daha yüksek olduğu tespit edildi. Tartışma ve Sonuç: Bu çalışmada, mikrobiyolojik bulgusu olmayan vazoplejik şok gelişen kritik hastalarda sitokin adsorbanlı hemadsorbsiyon tedavisinin (oXiris®) çoğu sitokin ve proinflamatuar mediatörler için geniş adsorpsiyon kapasitesine sahip olduğu, organ fonksiyon bozukluklarını düzeltip vazoplejik şokun çözülmesini sağladığı ve erken tedavi uygulamalarının faydası gösterilmiştir. oXiris® ile sitokin hemadsorbsiyonu tedavisi için, bağışıklık hücresi aktivasyonunu ve organ hasarını azaltarak, sonuçları iyileştirip iyileştirmeyeceği konusunda ve tedavinin zamanlaması konusunda daha fazla araştırma yapılması gerekir. Anahtar Kelimeler: vazoplejik şok, sitokin hemadsorbsiyonu, hemodinami, mortalite, sitokin fırtınası