Obsesif kompulsif bozukluk ve dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu eş tanılı çocuk ve ergenlerin yürütücü işlevlerinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA AKÇA
Danışman: Gül KARAÇETİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızda çocuk ve ergen popülasyonunda Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ve Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) eş tanısı olan bireylerin, OKB veya DEHB tanısı olan bireyler ve kontrol grubu ile yürütücü işlevler yönünden karşılaştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya, 7-18 yaş aralığındaki 104 birey dahil edilmiş, katılımcılar; DEHB+OKB, OKB, DEHB ve kontrol olmak üzere 26 kişilik dört gruba ayrılmıştır. Katılımcılar, Sosyodemografik Veri Formu, Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli, Çocuklar İçin Genel Değerlendirme Ölçeği, Yale-Brown Obsesyon Kompulsiyon Ölçeği ile değerlendirilmiştir. Ebeveynler tarafından Turgay Çocuk ve Ergenlerde Davranım Bozuklukları için DSM-4'e Dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği ve BRİEF ölçeği doldurulmuştur. Yürütücü işlevler, Wisconsin Kart Eşleme Testi, İz Sürme Testi, Stroop Testi ve BRIEF ölçeği ile değerlendirilmiştir. BULGULAR: Yürütücü işlevler, BRIEF ile değerlendirildiğinde, üç olgu grubunda da kontrol grubuna kıyasla daha fazla yürütücü işlev sorunu bildirilmiştir. Ancak olgu gruplarının nöropsikolojik test sonuçları kontrol grubuyla benzer bulunmuştur. DEHB ve DEHB+OKB gruplarının OKB grubuna kıyasla BRIEF bastırma ve çalışma belleği alt ölçeklerinde daha yüksek puan aldığı, OKB grubunun ise BRIEF set değiştirme ve başlatma alt ölçeklerinde kontrol grubuna göre daha yüksek puan aldığı saptanmıştır. Semptom şiddeti ile yürütücü işlev sorunları arasında pozitif ilişki bulunmuştur. Yürütücü işlevlerin işlevsellik üzerine etkisi DEHB grubunda daha belirgin bulunmuştur. SONUÇ: DEHB+OKB, OKB ve DEHB tanılı çocuk ve ergenlerde yürütücü işlevlerde bozulma olduğu ve bozulmanın semptom şiddeti ile ilişkili olduğu bulunmuştur. Yürütücü işlevleri değerlendiren nöropiskolojik testler ve ebeveyn bildirim ölçekleri arasında ortaya çıkan farklılıklar, klinik değerlendirmede ekolojik geçerliliği yüksek yöntemlerin değerini vurgulamaktadır. DEHB'ye özgü olabilecek bastırma ve çalışma belleği alanlarındaki güçlüklerin yanı sıra, OKB tanılı bireylerde belirginleşen bilişsel esneklik sorunları, tanıya özgü yürütücü işlev profillerinin varlığına işaret etmekte ve bu alanlara yönelik hedefli müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Obsesif Kompulsif Bozukluk, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu, Yürütücü İşlevler, Eş Tanı