Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanısı olan ergenlerde akıllı telefon bağımlılığına yalnızlık, akran ilişkileri ve algılanan ebeveyn tutumunun etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞLA BOZTEPE
Danışman: Özalp EKİNCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, DEHB tanılı ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının yalnızlık, akran ilişkileri, ebeveyn tutumu, depresyon ve anksiyete gibi psikososyal faktörlerle nasıl etkileşimde bulunduğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları polikliniğine başvuran 12-18 yaş aralığındaki DEHB tanılı 108 ergen hasta ve 108 sağlıklı kontrol grubu dahil edilmiştir. Tanısal değerlendirme için çalışmaya katılan ergenlere klinisyen tarafından "Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- Türkçe Versiyonu" uygulanmış, sosyodemografik ve klinik veri toplama formu doldurulmuştur. Çalışmaya katılan çocuk ve ergenler tarafından, "Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Versiyonu", "UCLA Yalnızlık Ölçeği", "Akran İlişkileri Ölçeği", "Anababa Tutum Ölçeği", "Beck Depresyon Ölçeği" ve "Beck Anksiyete Ölçeği" doldurulmuştur. Ebeveynleri tarafından ise, "Conners Anababa Değerlendirme Ölçeği "ile "Dikkat Eksikliği ve Yıkıcı Davranış Bozuklukları için DSM-4'e dayalı Tarama ve Değerlendirme Ölçeği" doldurulmuştur. Bulgular: DEHB tanılı ergenlerin akıllı telefon bağımlılığı tanısı alma oranlarının, kontrol grubundaki ergenlere göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Katılımcılar, akıllı telefon bağımlılığına etki eden psikososyal faktörler açısından değerlendirildiğinde; DEHB tanılı grupta, kontrol grubuna kıyasla, yalnızlığın, akıllı telefonu oyun amacıyla kullanmanın, ilk akıllı telefona daha erken yaşta sahip olmanın, ailede psikopatoloji görülme oranının daha fazla olduğu görülmüştür. DEHB tanılı grupta akıllı telefon bağımlılığı düzeyini yordayan faktörlere bakıldığında ise; yalnızlık ve depresyon seviyesi arasında pozitif yönlü, yüksek düzeyde anlamlı ilişki saptanmıştır. Sonuç: DEHB tanılı ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı, çeşitli psikososyal faktörlerle yakından ilişkilidir. Yalnızlık ve depresyon gibi faktörlerin akıllı telefon bağımlılığını arttırdığı göz önünde bulundurularak, bu alanda yapılacak müdahalelerde bu faktörlerin dikkate alınması önem arz etmektedir. Bu bulgular, DEHB'li ergenlerin akıllı telefon kullanımını kontrol altına almak için bütüncül yaklaşımlar geliştirilmesi gerektiğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Çocuk ve ergen, DEHB, akıllı telefon bağımlılığı, yalnızlık, depresyon, anksiyete, akran ilişkileri, ebeveyn tutumu