Polikliniğe başvuran şizofreni hastalarında antipsikotik kullanma sürecinin tedavi kılavuzlarına uygunluğu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERDAR ATİK
Danışman: Özcan UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Şizofreni hastalarında sosyodemografik özellikler yanında tedavi geçmişi öyküsü, tedaviye direnç, komorbid hastalıklar, ilaç uyumsuzluğu, madde kullanımı gibi değişkenler tedavinin belirlenmesinde önemli yer tutmaktadır. Tedavi kılavuzları (algoritma), hastalığın tedavisinde istenilen hedefe ulaşmak için izlenecek bilimsel kanıtlara dayalı, etkili ve güvenli aşamaları tanımlamaktadır. Bu çalışmada, şizofreni hastalarının mevcut tedavi rejimleri ile geçmiş tedavilerinin öğrenilmesi ve tedavi sürecinin uluslararası tedavi kılavuzlarına uygunluğunun incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, kılavuzlara uygun tedavi yaklaşımının hastalık şiddeti ve gidişi üzerindeki muhtemel etkileri araştırılmıştır. Yöntem ve gereçler: Şizofreni hastalarında tedavi yaklaşımlarının kılavuzlara uygunluğunu değerlendirmek amacıyla natüralistik, retrospektif çalışma planlanmıştır. Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniğine 2017-2018 yılları arasında başvuran DSM-V 'e göre şizofreni tanı kriterlerini karşılayan 315 olgu alınmıştır. Çalışma için gerekli veriler yapılandırılmış sosyodemografik ve klinik özellikler formu ile toplanmıştır. Hastalığın şiddeti PANSS ve CGI ölçekleri ile değerlendirilmiştir. Mevcut ve geçmiş tedavi yaklaşımları uluslararası tedavi kılavuzlarının (NICE, APA, TMAP) önerilerine göre incelenmiştir. İstatistiksel anlamlılık değeri p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 315 hastanın %43.8'nin geçmiş tedavi öyküsü hakkında yeterli bilgi sağlanamamıştır. Hastaların mevcut tedavileri değerlendirildiğinde; antipsikotik monoterapisi oranı %69.5 olarak saptanmıştır. Yeni kuşak antipsikotik monoterapi oranı %67,2, klasik antipsikotik oranı %2,3 olarak saptanmıştır. Uzun etkili enjektabl antipsikotik kullanma oranı %41.9 olarak saptanmıştır. Klozapin tedavisindeki hastaların oranı %11.4 olarak bulunmuştur. Antipsikotik kullanımına ek olarak antidepresan kullanma oranı %8.3, antikolinerjik kullanma oranı %19.36, benzodiazepin kullanma oranı %5.7 ve beta-bloker kullanma oranı %4.8 olarak saptanmıştır. Geçmiş tedavi öyküsü hakkında yeterli bilgi sağlanan hastaların %70.62'sindeki tedavi yaklaşımları uluslararası tedavi kılavuzları ile uyumlu bulunmuştur. Tedavisi algoritmasına uygun olmayanlara göre, bu olguların CGI, PANSS negatif, PANSS toplam puanlarının anlamlı derecede düşük olduğu görülmüştür. Sonuç ve öneriler: Tedavi kılavuzlarına uygun, akılcı, güvenli ve etkili tedavi planlaması için hastaların geçmiş öyküleri hakkında yeterli bilgi önemli bir gerekliliktir. Çalışmamızda, polikliniğe başvuran şizofreni hastalarının %43,8'ü ile ilgili yeterli tedavi geçmişi bilgisi sağlanamamıştır. Belirli bir merkezde düzenli hasta takiplerin yapılması gerekli hasta verilerinin öğrenilmesine anlamlı katkı sağlamaktadır. Değerlendirmelerde, kılavuzlara uyumlu tedavi yaklaşımlarının, hastalık şiddeti üzerinde olumlu etkisi olduğu bulunmuştur. Ülkemizde şizofreni hastalarındaki tedavi yaklaşımlarının hastalığın gidişi ve şiddeti üzerindeki etkisini araştıracak prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Kılavuz, şizofreni, tedavi