Akromegali hastalarında kolon polibi gelişimine etki eden prediktif faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ORAL
Danışman: Feyza YENER ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Akromegalide yüksek büyüme hormonu (GH) ve uyardığı yüksek insülin benzeri büyüme faktörü -1 (IGF-1)'in tetiklediği hücre büyümesine bağlı olarak neoplastik olayların artış gösterdiği düşünülmektedir. Hastalarda kolon polibi ve kolon kanseri gelişme riskinin genel popülasyona göre daha yüksek olduğu gözlemlendiği için akromegali takip ve tedavi kılavuzları bu hastaların periyodik olarak taranması konusunda öneriler sunmaktadır. Bu çalışmamızın amacı, Endokrin ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğimizde takip edilen akromegali hastalarında kolon polip gelişimine etki eden prediktif faktörleri belirlemek ve son yıllarda antineoplastik etkileri ile öne çıkan metforminin kolon polipleri üzerindeki etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğinde takipli 83 akromegali hastasının verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar kolonoskopi bulgularına göre kolon polibi olan ve olmayan olmak üzere iki gruba ayrıldı. Bu iki grupta demografik veriler, biyokimyasal ve hormonal değerlendirme sonuçları, MR görüntüleme ve patoloji verileri karşılaştırıldı. Kolon polibi olanlar ise kendi içlerinde tek ve birden fazla polibi olan hastalar ile polip boyutu 1polip) tespit edildi. Saptanan poliplerin %38,2'si adenomatöz, %60,1'i hiperplastik polip ve %1,6'i ise adenokanser idi. Polibi olan grupta ortalama hasta yaşı (58,65±12,15 yıl- 51,53±9,52 yıl; p=0,008) ve ortalama tanı yaşı (48,26±10,28 yıl- 41,04±10,40 yıl; p=0,003) polibi olmayan gruba göre daha yüksek saptandı. Tanıdan kolonoskopiye kadar geçen süre kolon polibi olanlarda istatistiksel olarak anlamlı olarak daha kısa saptandı (13,68±21,86 ay - 30,9±42,74 ay; p=0,005). Belirlenen diğer parametrelerde anlamlı farklılık saptanmadı. Hipofiz adenom patolojisi densely granüler olarak tanımlanan hipofiz adenomlu hastalarda (%46,15), sparsely granüler adenomu (%53,85) olanlara göre istatistiksel anlamlı olarak daha az sayıda polip görüldüğü saptandı (p=0,035). Densely granüler hipofizer adenomu olan hastalarda kolonoskopide birden fazla polip olma durumu 1,6 kat daha az gözlendi. Polip boyutu < 5 mm altı olan grupta ortalama hasta yaşı daha yüksekti (58,74±11,14 yıl – 52,8±10,83 yıl; p=0,038). Tanıdan kolonoskopiye kadar geçen süre <5 mm polibi olan grupta istatistiksel olarak anlamlı daha kısaydı (10,65±12,01 ay – 28,9±41,31 ay; p=0,011). Metformin kullanımının polip gelişimi üzerine etkisine yönelik olarak polip boyutu ve displazi oranının kullanmayan grupta, kullanan hastalara göre daha yüksek olduğu ancak bu farklılığın istatistiksel olarak anlamlılık düzeyine erişmediği gözlendi. Sonuç: Akromegali hastalarında kolon polibi prevalansı (%40,9), literatür ile benzer ve normal popülasyona göre daha yüksek saptanmıştır. Akromegali hastalarında hastalık başlangıcı ile tanı konulma zamanı arasındaki süre uzun ve değişkendir. Bu nedenle hastalarda neoplastik değişiklikleri tetikleyebilecek yüksek hormon düzeylerine maruziyet sürelerinin tam olarak belirlenebilmesi güçtür. Hastalarda tanıdan kolonoskopiye kadar geçen sürenin kolon polibi saptanan hastalarda daha kısa olduğunu gördüğümüz çalışmamız tanı konulması sonrası hastaların eşlik edecek komorbid durumlar açısından kısa sürede taranmasının önemini vurgulamaktadır. Kolon polibi gelişimine etki edebilecek prediktif faktörler içinde hastalık seyrinde daha iyi prognoz ile ilişkili olan densely granüler adenom varlığının kolonoskopide daha az sayıda polip saptanması ile ilişkili olduğu gözlemlenmiştir. Metformin kullanımının ise polip gelişimi üzerine anlamlı etkisi saptanmamıştır. Bu etkinin değerlendirilmesi için prospektif randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Sözcükler: Akromegali, Kolon Polibi, metformin