Gelişimsel kalça displazisinin aile hekimliğinde ultrason ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUNUS TAŞ
Danışman: Hakan DEMİRCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, gelişimsel kalça displazisini değerlendirmede aile hekiminin USG kullanımının etkinliğini değerlendirmeyi amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma, bir aile sağlığı merkezinde takip edilen 0–6 aylık bebeklerde yürütülen tanımlayıcı ve kesitsel bir çalışma olarak planlanmıştır. Çalışmaya dahil edilen tüm bebeklerin kalça eklemleri, 3TEK yöntemine uygun olarak aile hekimi tarafından yapılan kalça ultrasonografisi ile değerlendirilmiştir. Ultrason ölçümleri sırasında alfa açıları kaydedilmiş ve kalça tipleri 3TEK sınıflamasına göre belirlenmiştir. Aile hekimi tarafından yapılan ultrason sonuçları, referans radyoloji uzmanı değerlendirmeleri ile karşılaştırılmıştır. Veriler, tanısal uyum, duyarlılık, özgüllük ve doğruluk oranları hesaplanarak analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada toplam 294 kalça değerlendirilmiş; olguların %55,4'ü kız, medyan yaş 46 gün olarak bulunmuştur. Radyolog ilk ölçümlerinde kalçaların %77,2'si Tip I, %20'si Tip IIa ve %2,4'ü Tip IIb olarak sınıflandırılmıştır. Tip IIa kalçaların %93'ü kontrollerde spontan düzelmiş; Tip IIb kalçaların bir kısmı tedavi (Pavlik bandajı veya kapalı redüksiyon) almış olup, genel olarak vakaların %98'i tedavisiz, %2'si tedavi ile iyileşmiştir. Aile hekiminin ultrason ile yaptığı değerlendirmede kalçaların %62,9'u normal (≥60°), %37,1'i patolojik (<60°) olarak ölçülmüştür. Aile hekimi ile radyolog arasındaki açı ölçüm uyumu düşük düzeyde bulunmuştur (toplam ICC=0,167). Tanısal uyum değerlendirildiğinde aile hekiminin radyologa göre duyarlılığı %37,3, özgüllüğü %62,9, genel doğruluk oranı ise %57,1 olarak hesaplanmıştır. Sonuç: Aile hekimi tarafından yapılan kalça ultrasonografisi gelişimsel kalça displazisinin erken dönemde fark edilmesine katkı sağlamakla birlikte, radyolog değerlendirmesine kıyasla düşük duyarlılık ve özgüllük oranları nedeniyle tarama aracı olarak tek başına yeterli değildir. Negatif olguları belirlemedeki başarısı daha yüksek olsa da pozitif vakaların önemli bir kısmının gözden kaçma riski devam etmektedir. Bu nedenle aile hekimlerinin Gelişimsel Kalça Displazisi taramalarında ultrason kullanımının standart eğitim programları ve kalite kontrol süreçleriyle desteklenmesi; riskli olguların ise mutlaka uzman değerlendirmesine yönlendirilmesi önerilebilir