Altmış yaş ve üzeri romatoid artrit tanılı hastalarda hastalık aktivitesi ile kırılganlık ve nütrisyonel durum arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EBRU KARAÇALI
Danışman: Mustafa Kemal KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Romatoid artrit, öncelikle eklemler olmak üzere birçok sistem tutulumu yapabilen kronik inflamatuar bir hastalıktır. Dünya çapında prevalansı %0,1-2 oranında rapor edilmiştir. Eroziv eklem tutulumu nedeniyle fiziksel inaktiviteden, günlük yaşam aktivitelerinde bir başkasına bağımlılığa kadar hayat kalitesini etkilemektedir. Özellikle yaşlı popülasyonda kırılganlığa neden olabilmekte, bir başkasına bağımlılığı arttırabilmekte, besin ögelerine ulaşımı ve besin emilimini azaltarak malnütrisyona sebep olabilmektedir. Çalışmamızda RA tanısı olan yaşlı popülasyonu, tanısı olmayan aynı yaş grubuna göre kırılganlık durumlarını, günlük aktivitelerdeki performanslarını ve nütrisyonel durumlarını değerlendirmeyi ve RA tanısı olan popülasyonda hastalık aktivitesi ile ilişkilerini değerlendirmeyi amaçlıyoruz. Gereç ve Yöntem: Aralık 2021 ve Mayıs 2022 tarihleri arasında Romatoloji ve İç Hastalıkları Klinikleri'ne başvuran çalışma kriterlerine uyan 60 yaş ve üzeri 70 RA tanılı hasta ve 70 RA tanısı olmayan kontrol grubu olmak üzere çalışmaya dahil edildi. Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile kırılganlık, HAQ il fonksiyonel kapasite ve MNA ile nütrisyonel durum değerlendirildi. RA tanısı olan hastalarda hastalık aktivitesi SDAI ve DAS28- ESH ile değerlendirildi. Verilerin analizi IBM SPSS (Statistical Package for Social Sciences) version 25 paket programında yapıldı. İki grup karşılaştırılırken kantitatif veriler için Mann Whitney U testi, kategorik değişkenler için ise yerine göre Ki-kare veya Fisher's exact testi kullanıldı. Korelasyon analizleri için Spearman testi kullanıldı. Kırılganlık için risk faktörleri olabilecek değişkenlerle önce univariate lojistik regresyon analizi yapıldı. Univariate lojistik regresyon analizinde p<0,05 olan ve birbiri ile korelasyon göstermeyen değişkenler multivariable lojistik regresyon analizine konarak modelleme yapıldı. Bulgular: RA tanısı olan hastalarda yaş ortancası 66,3, kontrol grubunda 67,3 idi. RA tanısı olan hastalarda ortanca hastalık süresi 9,75 yıl olarak saptandı. RA tanısı olan grup ile kontrol grubu arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı fark saptanmadı. RA tanısı olan grupta Edmonton Kırılganlık Ölçeği skoru ortanca 6,5, kontrol grubunda 1,5 (p<0,001); HAQ skoru RA grubunda ortanca olarak 0,72, kontrol grubunda 0 olarak (p<0,001) ve MNA değeri RA grubunda 24, kontrol grubunda 28,5 (p<0,001) olarak saptandı. RA tanılı gruptaki hastaların %30'u kırılgan olarak saptandı. Kırılgan olan grupta SDAI ortancası 23,3 ve DAS28-ESH ortancası 4 iken, kırılgan olmayan grupta SDAI ortancası 14,2, DAS28-ESH ortancası 3,1 idi (p<0,001). Kırılgan olmayan grupta HAQ skoru ortancası 0.45, kırılgan grupta ise 1,5 olarak saptandı (p<0,001). Kırılgan olmayan grupta MNA değeri ortancası 26 iken kırılgan olan grupta 22,5 olarak saptandı (p<0,001). Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile MNA, hastalık aktivite indeksleri ile yapılan korelasyon incelemesinde; MNA ile negatif (rho= -0, 772, p<0,001), SDAI ile pozitif (rho= 0,534, p<0,001) ve DAS28-ESH indeksleri ile pozitif (rho=0,366, p=0,002) bir korelasyon saptandı. Edmonton Kırılganlık Ölçeği ile ilişkili olabilecek faktörlerin univariate lojistik regresyon analizleri yapıldı. Bunun sonucunda SDAI (p= 0,002), DAS28-ESH (p= 0,011), HAQ (p<0,001) ve MNA (p<0,001) anlamlı bulundu. Univariate lojistik regresyon analizinde p<0,05 olan ve birbiri ile korelasyon göstermeyen değişkenler multivariable lojistik regresyon analizine konarak modelleme yapıldı. Bu analizler sonucunda hesaplanan odds oranları (OR) %95 güven aralıkları kullanılarak tanımlandı. Modellemenin uyum iyiliğini (goodness of fit) değerlendirmek için Hosmer-Lemeshow testi kullanıldı. p< 0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Multivariable regresyon analizinde HAQ (p= 0,025) anlamlı saptandı. Sonuç: Altmış yaş ve üzeri RA hastalarında RA tanısı olmayan aynı yaş grubuna göre ve RA tanısı olan ve hastalık aktivitesi yüksek olan hastalarda daha fazla kırılganlık, fonksiyonel kapasitede azalma ve malnütrisyon riskinde artış olduğunu saptamış bulunmaktayız. Bunu göz önünde bulundurarak RA tanısı olan 60 yaş ve üzeri hastaların kırılganlık, fonksiyonel kapasite ve nütrisyonel durumunun belirlenerek kişiye özel non- farmakolojik ve farmakolojik tedavilerin planlanmasını önermekteyiz. Anahtar Kelimeler: Romatoid artrit, hastalık aktivitesi, kırılganlık, malnütrisyon, fonksiyonel kapasite