Multipl skleroz hastalarında peripapiller koroid kalınlığı, optik sinir başı parametreleri ve görme alanı bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT GARLI
Danışman: Sevda AYDIN KURNA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Multipl skleroz (MS) tanısı ile takip edilen hastaların peripapiller koroid kalınlığı (PPKK), optik sinir başı (OSB) parametreleri, retina sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlığı ve görme alanı (GA) bulgularını sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırarak bulguların MS hastalığı takibindeki önemi hakkında fikir edinmek. Gereç ve Yöntem: Hastanemizde Ocak 2018-Haziran 2020 tarihleri arasında MS tanısı ile takip edilen hastalar veritabanı üzerinden taranarak, çalışma kriterlerine uyan 41 hastanın 82 gözü araştırmaya dahil edilmek üzere seçildi. Ayrıca kontrol grubu kriterlerine uyan 23 sağlıklı bireyin 46 gözü araştırmaya katıldı. MS hastalarında OSB'nin inferior, superior, nazal ve temporalinden olmak üzere 4 kadranından, RPE'nin başlangıcından OSB'ye 1 mm (PPKK-1) ve 2 mm (PPKK-2) uzaklıklardan ölçülen koroid kalınlığı değerleri, spektral domain optik koherens tomografi (OKT) ile ölçülen RSLT değerleri, Heidelberg retina tomografisi (HRT-3) ile ölçülen OSB parametreleri, otomatik perimetri ile yapılan santral 30-2 GA bulguları ile MS hastalığı progresyonu arasındaki ilişki bulgular sağlıklı kontrollerle karşılaştırılarak değerlendirildi. MS hastalarının hastalık süresi, MS ve optik nörit atak sayıları, MS tipleri ve Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (Expanded Disability Status Scale: EDSS) skorları kaydedildi. MS hastaları optik nörit (ON) atağı geçirme durumlarına ve EDSS skorlarına göre gruplandırılarak kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Bulgular: MS hastalarında sağlıklı kontrollere göre RSLT'nin tüm kadranlarda inceldiği, EDSS skorları ve ON atağı sayısı ile total, inferior, superior ve nazal RSLT ölçümleri arasında ters yönlü bir korelasyon olduğu bulunmuştur. MS hastalarında ortalama PPKK-1 ve 2 ölçümleri sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde düşük saptanmış ve kadranlar ayrı olarak değerlendirildiğinde ise PPKK-1 ölçümleri özellikle superior, nasal ve temporal kadranda; PPKK-2 ölçümleri superior ve temporal kadranda anlamlı düzeyde düşük saptanmıştır. MS hastalarında HRT-3 ile ölçülen OSB parametrelerinden optik çukurluk/disk (C/D) alanı oranı, vertikal C/D oranı, çukurluk alanı (ÇA) ve çukurluk hacmi (ÇH) ölçümleri sağlıklı kontrollerden yüksek; optik rim hacmi (ORH), optik rim alanı (ORA) ve ortalama RSLT kalınlığı ise sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur. EDSS skoru 2.5 ve üzerinde olan MS hastalarında RSLT'deki incelmenin EDSS skoru daha düşük olanlara göre daha fazla olduğu bulunmuştur. C/D alanları oranı, vertikal C/D oranı, ÇA, ÇH ve ortalama çukurluk derinliği (OÇD) değerleri EDSS skoru 2.5 ve üzerinde olanlarda, skoru daha düşük olanlar ve sağlıklı kontrollere göre anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur. EDSS skorları ile C/D alanları oranı, vertikal C/D oranı, ÇA, ÇH, OÇD ölçümleri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır. ON geçiren MS hastalarında OKT ile ölçülen total, inferior, superior, nazal ve temporal RSLT kalınlıkları, Kontrol grubundan anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. ON geçirmeyenlerde ise total, inferior ve temporal RSLT kalınlıkları anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Ortalama PPKK-2 ölçümleri ON geçirenlerde Kontrol grubundan anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. Superior, nazal ve temporal PPKK-1, superior ve temporal PPKK-2 ve ortalama PPKK-2 ölçümleri ON geçiren MS hastalarında sağlıklı kontrollerden anlamlı düzeyde düşük bulunmuştur. ON geçiren MS hastalarında C/D alanları oranı, vertikal C/D oranı, ÇA ve ÇH ölçümleri sağlıklı kontrollerden yüksek; ORH ve ortalama RSLT kalınlıkları sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur. MS hastalık süresi ve MS atağı sayısı ile ÇA, ÇH, OÇD ölçümleri arasında pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. ON atağı sayısı ile GA parametrelerinden ortalama sapma (MD) ve görme alnı indeksi (VFI) arasında ters, patern standart sapma (PSD) arasında pozitif yönlü bir korelasyon bulunmuştur. Sonuç: MS hastalarında ortalama RSLT ve PPKK değerlerinde anlamlı azalmanın yanında OSB parametreleri ve GA bulgularında kontrol grubuna göre anlamlı değişiklikler gözlemledik. EDSS skorları ile belirlenen hastalık progresyonu ve optik nörit varlığına paralel RSLT kalınlığı ve HRT-3 ile ölçülen OSB parametrelerinde anlamlı değişiklikler oluştuğunu izledik. MS hastalarının periyodik göz muayenesi yapılarak GA incelemesinin yanında RSLT, PPKK ve OSB parametrelerinin değerlendirilmesi hastalığın seyrinde görülebilen oküler tutulumun değerlendirilmesinin yanında hastalığın takibinde de yararlı olabilir. MS hastalarında PPKK, RSLT kalınlığı, OSB ve GA parametreleri ile hastalık progresyonu arasındaki ilişkiyi saptayabilmek, bu ölçümlerin klinik uygulamadaki önemini anlayabilmek, koroid, RSLT ve OSB değişikliklerinin hastalığın patogenezindeki rolünü değerlendirebilmek için daha büyük hasta grupları ile yapılacak uzun dönemli prospektif randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Multipl skleroz, peripapiller koroid kalınlığı, görme alanı, optik sinir başı, Heidelberg retina tomografisi