Yeni tanı 65 yaş üstü metastatik kolorektal kanser tanılı hastalarda geriatrik değerlendirme testleri ile kemoterapi toksisitesi, tolerabilitesi ve sağ kalım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE DUYGU YURTBAY
Danışman: Osman İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yeni tanı 65 yaş üstü metastatik kolorektal kanser tanılı hastalarda geriatrik değerlendirme testleri ile kemoterapi toksisitesi, tolerabilitesi ve sağ kalım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç Yöntem: Tıbbi Onkoloji polikliniğine 02.09.2022-28.09.2023 tarihleri arasında başvuran yeni tanı alan 65 yaş üstü metastatik kolorektal kanser tanılı 30 hasta prospektif olarak çalışmaya dahil edildi. Hastalar kemoterapi öncesi, kemoterapiden 3 ve 6 ay sonra olacak şekilde kapsamlı geriatrik muayene (Katz günlük yaşam aktivite ölçeği (ADL), Lawton & Brody enstrümental günlük yaşam aktivite ölçeği (IADL), mini mental durum testi (MMSE), geriatrik depresyon ölçeği (GDS-15), mini nutrisyon değerlendirmesi (MNA)), ECOG, görüntüleme tetkikleri ile takip edildi. Hastaların yaş, cinsiyet, primer hastalık tutulum yeri, ostomi durumu, primer hastalığa cerrahi uygulanma durumu, kemoterapi çeşiti, kemoterapi toksisitesi, kemoterapi tolerabilitesi ve sağ kalım açısından bilgileri analiz edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 72 idi, %56.7'sinin 72 yaş ve altı, %43.3'ünün ise 72 yaş üstüydü. Hastaların %46.7'sinin kadın, %53.3'ünün ise erkekti. %50'si karaciğere ve %50si karaciğer dışı metastazı vardı. %76.7'si Folfox, %23.3'ü Kapesitabin kullanmaktaydı. Hastaları primer tümör yerleşimi; %6.7'sinin sağ kolon, %30'unun sol kolon ve %63.3'ünün ise rektumdu. Hastaların %53.3'ünde ostomi varken, %46.7'sinde ostomi yoktu. Hastaların %50'sinde primer tümöre cerrahi uygulanmışken, %50'sine uytgulanmamıştı. %36.7'sinde tanı anında obstrüksiyon varken, %63.3'ünde yoktu. Hayatta kalma durumlarına göre Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği, Lawton Brody enstrümental günlük yaşam aktiviteleri, Mini nutrisyon değerlendirme testi ve Geriatrik depresyon ölçeği değerleri istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptandı (p<0.05). Sağ olan hastaların Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği, Lawton Brody enstrümental günlük yaşam aktiviteleri ve Mini nutrisyon değerlendirme testi puan ortalamaları exitus olan hastalara göre anlamlı derecede daha yüksek bulundu. Sağ olan hastaların Geriatrik depresyon ölçeği puan ortalamaları 2,34±1,67(Depresyon yok) exitus olan hastaların depresyon ölçeği puan ortalamaları 7,00±2,82 (Hafiif depresyon) olup sağ olan hastalarda anlamlı derecede daha düşük idi. 0. ve 3. ay ECOG ile Katz günlük yaşam aktiviteleri ölçeği arasında (r=-0.580, p<0.05), Lawton Brody enstrümental günlük yaşam aktiviteleri arasında (r=-0.682, p<0.05), mini mental test arasında (r=-0.488, p<0.05), mini nutrisyon değerlendirme testi arasında (r=-0.613, p<0.05), malnutrisyon gösterge puanı arasında (r=-0.625, p<0.05) istatistiksel olarak anlamlı ve negatif yönlü bir ilişki olduğu görüldü. 0. ve 3.ay ECOG ile geriatrik depresyon ölçeği arasında (r=0.500, p<0.05) istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki olduğu görüldü. Sonuç: 65 yaş üstü metastatik kolorektal kanser tanılı hastalarda ECOG ve Karnofsky performans skalası sistemik tedavi planını belirlemede yetersiz kalmaktadır. Geriatrik yaş hastaların değerlendirilmesinde ECOG ve Karnofsky performans skalası ile beraber kapsamlı geriatrik değerlendirme (Katz günlük yaşam aktivite ölçeği (ADL), Lawton & Brody enstrümental günlük yaşam aktivite ölçeği (IADL), mini mental durum testi (MMSE), geriatrik depresyon ölçeği kısa form (GDSSF), mini nutrisyon değerlendirmesi (MNA)) de tercih edilmelidir. Kapsamlı geriatrik muayene hastaların sağ kalımlarını ön görmede faydalıdır. Anahtar kelimeler: kapsamlı geriatrik muayene, kolorektal kanser, kemoterapi toksisitesi, tolerabilite, sağ kalım