Demir eksikliği anemisinin insülin direnci üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMRE TARIM
Danışman: Ali ÖZDEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET GİRİŞ: Demir fazlalığı diyabet gelişimini kolaylaştırırken demir eksikliğinin insülin duyarlılığını arttırdığı birçok çalışmada bildirilmiştir. Demir eksikliği mevcut olan olgularda demir tedavisinin obezite, metabolik sendrom, diyabet gibi hastalıklar ile ilişkili olabileceği belirtilmiştir. AMAÇ: Bu çalışmada demir eksikliği anemisi tanısı mevcut olup demir replasman tedavisi almış premenopozal non-diyabetik kadın hastaların verileri, hasta bilgi sistemi üzerinden toplanarak demir tedavisi sonrası insülin direnci- HOMA-IR skorunda değişim olup olmadığının araştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu retrospektif çalışmada Sağlık Bilimleri Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları polikliniğine Eylül 2022-Eylül 2023 tarihleri arasında ayaktan başvuran ve demir eksikliği anemisi ICD kodu alan 18-49 yaş aralığındaki non-diyabetik premenopozal kadın hastaların dosyaları tarandı. Hem tedavi öncesi hem de tedavi sonraki hemogram, demir parametreleri (serum demir, demir bağlama kapasitesi, ferritin), CRP, açlık glikozu ve insülin düzeyleri mevcut olan ve diyabet tanısı olmayan kadın hastalar seçilerek çalışma evreni oluşturuldu. Çalışmaya alınan 120 hastada anemi tanısı için eşik değer olarak WHO'nun önerdiği şekilde Hb değerinin 12 g/dL ve/veya ferritin>50 ng/mL olan hastalar seçildi. BULGULAR: Çalışmaya 18-49 yaş aralığında, yaş ortalamaları 37,03±9,32 yıl olan 120 kadın hasta dahil edilmiştir, hastaların demir tedavisi almadan önceki ve sonraki biyokimyasal parametreleri ve kilo, BMI ölçümleriyle birlikte açlık glukozu, açlık insülini ve HOMA-IR skorundaki değişiklikler karşılaştırılmıştır. Tedavi öncesi ve sonrası değerlerine bakıldığı zaman bel çevresi, hemoglobin, hematokrit, trombosit, demir, ferritin, ve glukoz değerlerinde istatistiksel olarak belirgin değişiklikler saptanmıştır (p<0,05). Beklenildiği üzere tedavi sonrası hastaların hemoglobin, hematokrit, demir ve ferritin değerlerinin yükseldiği ve trombosit değerlerinin düştüğü görülmüştür. Çalışmamızda demir eksikliği düzeltildikten sonra insülin düzeyinde istatistiki anlamlılığa ulaşmayan düşme eğilimi saptandı. Keza HOMA-IR düzeyinde de anlamlılığa ulaşmayan düşme eğilimi saptandı. Yapılan detaylı analiz sonrasında insülin direnci üzerinde bağımsız etkisi olan tek parametre BMI olarak görülmektedir. SONUÇ: Bu çalışmanın sonuçları non-diyabetik premenopozal kadınlarda demir eksikliği anemisinin düzeltilmesinin HOMA-IR'yi etkilemediğini göstermektedir. Tedavi sonrası bel çevresinde ve glukozda anlamlı azalma ile birlikte insülin düzeylerinde saptanan ancak istatistiksel olarak anlamlı olmayan düşme eğilimi aneminin düzeltilmesinin insülin sensitivitesini arttırdığına işaret edebilir. Bu konuda daha uzun süreli, prospektif, kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Demir, Anemi, Metabolik Sendrom, İnsülin Direnci, HOMA-IR skoru