Kolorektal kanser tanısı almış hastalarda diyabet sıklığı ve kullanılan antidiyabetik ajanların sağkalım ve nüks üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SANİYE BEYZA EROĞLU
Danışman: Osman İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Kolorektal kanserler GLOBOCAN 2020 verilerine göre Türkiye'de erkeklerde ve kadınlarda 3.en sık kanser türüdür. Obezite, azalmış fiziksel aktivite, diyet, sigara, alkol kullanımı, yaş, daha önce var olan kolon polibi öyküsü, aile öyküsü, genetik, diyabet varlığı kolorektal kanserlerin risk faktörleri arasındadır. Evresine göre cerrahi, kemoterapi, radyoterapi gibi tedavi alan hastalarda kür sağlanabilir veya bölgesel veya uzak bölgede nüks izlenebilmektedir. Hastaların prognozunu etkileyen bir çok faktör vardır. Diyabetin kolorektal kanser için risk faktörü olduğu bilinmekle birlikte prognoza nasıl etki ettiği diyabetin ve kullanılan antidiyabetik ajanların prognoza nasıl etki ettiği ile ilgili araştırma yapmayı planlıyoruz. Yöntem: 2016-2018 Ekim arasında kolorektal kanser tanısı almış ve Ankara Şehir Hastanesi Onkoloji Kliniği tarafından değerlendirilmiş 18 yaş üstü, erişkin hastaların verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Takibine gelmeyen hastalar dışlanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatiksel analizler için SPSS 26.0 Inc (IL, USA ) programı kullanıldı. Bulgular: 2016-2018 yılları arasında kolorektal kanser tanısı almış ve düzenli takip edilmiş toplamda 362 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Tanı için ortalama tanı alma yaşı 60.3'tür., %67,7'sini erkekler oluşturmaktadır. Kolon ve rektum kanserleri beraber değerlendirilmiştir. Diyabetik hasta sayısı 119'du ve hastaların %32,9'unu oluşturmaktaydı. Hastanın tanı evresi sağkalımı ve nüks gelişimini etkileyen en önemli faktördü. Diyabet varlığı 5 yıllık sağkalımı olumlu yönde etkilemekteydi.(OR: 1,72 1,01-2,93 %95 GA p=0,045). Diyabet tanılı hastalarda metformin kullanımı 5 yıllık sağkalımı olumlu yönde etkilemekteydi (OR:5,05 1,32-19,28 %95 GA p=0,01) Diyabet tanılı hastalarda DPP-4 inhibitörleri istatistik olarak anlamlı olmasa da sağkalıma olumlu etkiliydiler (OR:2,50 0,90-6,88 %95 GA p=0,07) SGLT-2 inhibitörü kullanan 17 hastanın hepsinde 5 yıllık sağkalım izlenmişti. İnsülin kullanımının sağkalıma olumsuz etkileri vardı (OR: 0,42 0,16-1,07 %95 GA p=0,06). İnsülin detemirin 5 yıllık sağkalımla olumsuz yönde ilişkisi vardı (OR: 0,07 0,00-0,71 %95 GA p=0,02). Sonuç: Diyabet kolorektal kanserler için bir risk faktörüdür. Çalışmamızda diyabet varlığı kolorektal kanserli hastalarda 5 yıllık sağkalım üzerine olumlu etki göstermekteydi. Kullanılan antidiyabetik ajanlardan metformin sağkalıma olumlu yönde etki etmektedir, çalışmada çoğunlukla metforminle beraber kombine kullanılan DPP4-inhibitörleri ve SGLT-2 inhibitörleri sağkalımı potansiyel olarak olumlu yönde etkilemektedir. İnsülin kullanımı ise sağkalımı olumsuz yönde etkilemektedir. Kolorektal kanser ve antidiyabetik ajanların prognoza etkisininin ortaya konulması için daha geniş katılımlı daha uzun süreli çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: kolorektal kanser, nüks, sağkalım, diyabetes mellitus, antidiyabetik ajanlar