Depresyonu olan ergenlerde inflamasyonun uyku ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAREN EREN AYDOĞMUŞ
Danışman: Gülser ŞENSES DİNÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Majör Depresif Bozukluk (MDB) tanılı ergenlerde uyku parametreleri ve inflamatuar belirteçlerin değerlendirilmesi ve depresyon şiddeti ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel ve karşılaştırmalı olarak planlanmıştır. Araştırmaya, DSM-5 tanı ölçütlerine göre MDB tanısı alan 60 ergen ile 60 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların psikiyatrik değerlendirmeleri yarı yapılandırılmış psikiyatrik görüşme olan Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam boyu Şekli (ÇDŞG-ŞY) ile araştırmacı tarafından yapılmıştır. Depresyon şiddeti Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile; uyku kalitesi Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Çocuk Uyku Alışkanlıkları Anketi (ÇUAA) ile değerlendirilmiştir. İnflamatuar belirteçler olarak nötrofil/lenfosit oranı (NLO), monosit/lenfosit oranı (MLO), trombosit/lenfosit oranı (TLO) ve C-reaktif protein (CRP) düzeyleri analiz edilmiştir. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, grup karşılaştırmaları, Spearman korelasyon analizi ve karşılaştırmalar için Benjamini–Hochberg düzeltmesi uygulanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: MDB tanılı ergenlerde PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku latansı, uyku bozukluğu, uyku ilacı kullanımı, gündüz işlev bozukluğu ve PUKİ toplam puanı kontrol grubuna kıyasla anlamlı düzeyde yüksek bulundu (p≤0.001). MDB grubunda BDÖ puanı ile PUKİ toplam puanı, öznel uyku kalitesi, uyku latansı ve uyku bozukluğu arasında orta şiddette; uyku süresi ve alışılmış uyku etkinliği arasında ise zayıf şiddette ve pozitif yönde ilişki saptandı (tümü için p≤0.005). NLO, MLO ve TLO açısından MDB ve kontrol grupları arasında anlamlı fark bulunmazken, CRP düzeyi MDB grubunda daha yüksekti (p≤0.05). Post-hoc analizde bu farkın komorbid AB bulunan MDB grubundan kaynaklandığı görüldü; bu grupta CRP düzeyi hem komorbiditesiz MDB hem de kontrol grubundan daha yüksekti (p≤0.05). MDB grubunda CRP ile öznel uyku kalitesi arasında zayıf şiddete ve pozitif yönde ilişki saptandı (p<0.05). Tüm örneklemde CRP düzeyi, uyku kalitesi kötü olan grupta daha yüksek bulundu (p<0.001) ve PUKİ öznel uyku kalitesi, uyku bozukluğu ve toplam puanı ile güçlü; uyku ilacı kullanımı ve gündüz işlev bozukluğu ile zayıf şiddette ve pozitif yönde ilişki saptandı (p<0.05). Tüm örneklemde monosit ve MLO değerleri uyku kalitesi kötü olan grupta uyku kalitesi iyi olan gruba göre istatistiksel olarak sınırda anlamlılık düzeyindeydi (tümü için p=0.050). Ayrıca komorbid AB'li MDB grubunda öznel uyku kalitesi, uyku latansı ve uyku bozukluğu puanları komorbiditesiz MDB grubuna göre daha yüksekti (p<0.001). Sonuç: Bulgular, MDB tanılı ergenlerde uyku bozukluklarının depresyon şiddeti ile yakından ilişkili olduğunu ve inflamatuar sürecin özellikle CRP düzeyleri üzerinden artış gösterebileceğini ortaya koymaktadır ve ergen MDB'nin yalnızca psikolojik değil, aynı zamanda biyolojik bileşenleri de olan çok boyutlu bir klinik tablo olduğunu desteklemektedir. Çalışma MDB, uyku bozukluğu ve inflamasyonun birlikte ele alınmasının klinik değerlendirme ve tedavi planlamasında önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Ergen MDB, uyku kalitesi, inflamasyon, CRP