Yeni tanı konulmuş multipl skleroz hastalarında psikolojik dayanıklılığın; çocukluk çağı travması, depresyon, klinik, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY PROF. DR. MAZHAR OSMAN RUH SAĞLIĞI VE SİNİR HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE AYAS ÇETE
Danışman: Derya İPEKÇİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Multipl skleroz (MS)'te depresyon en sık görülen psikiyatrik tablodur ve yeterince tanınıp tedavi edilmemektedir. Psikolojik dayanıklılık MS tanı sürecinde ruhsal bozukluklar için riskli bireylerin tespit edilmesi sağlayabilecek ve koruyucu ruh sağlığı hizmetleri tarafından hedeflenebilecek bir faktördür. Psikolojik dayanıklılık ile MS hastalarının biyopsikososyal özellikleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi nöroloji kliniğinde bir yıl boyunca demiyelinizan hastalık nedeni ile tetkik edilen 90 hastadan 2017 Revize McDonald kriterlerine göre yeni relapsing remitting MS (RRMS) tanısı alan ve katılım kriterlerin uyan 22 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastalara, sosyodemografik ve klinik özellikler veri formu, Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (EDSS), Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MoCA), Connor-Davidson Psikolojik Sağlamlılık Ölçeği (CD-RISC), Çocukluk Çağı Travma Ölçeği (ÇÇTÖ), Beck Depresyon Envanteri (BDE) ve Beck Anksiyete Envanteri (BAE) uygulanmıştır. Tanı sürecindeki laboratuvar, beyin-omurilik sıvısı (BOS) ve manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulguları da çalışmaya dahil edilmiştir. BULGULAR: CD-RISC puanları ile MS atak sayısı arasında pozitif (r=0,481, p=0,024) ve ÇÇTÖ toplam puanı, duygusal ihmal alt ölçek puanı ve BDE puanı arasında negatif ilişki saptanmıştır (r=-0,485, p=0,022; r=-0,449, p=0,036; r=-0,498, p=0,018). EDSS skorları ile ÇÇTÖ fiziksel istismar alt ölçek puanı arasında pozitif ilişki izlenmiştir (r=0,509, p=0,016). MoCA skorları ile fiziksel istismar, fiziksel ihmal ve cinsel istismar alt ölçek puanları arasında negatif ilişki gözlenmiştir (r=-0,470, p=0,027; r=-0,446, p=0,038; r=-0,472, p=0,027). ÇÇTÖ toplam puanı ile T2 hiperintens beyin sapı, infratentoriyal ve spinal kord servikal bölge(r=0,580, p=0,005; r=0,517, p=0,014; r=0,475, p=0,026); duygusal ihmal alt ölçek puanı ile T2 hiperintens beyin sapı ve infratentoriyal (r=0,576, p=0,005; r=0,546, p=0,009); fiziksel ihmal alt ölçek puanı ile T2 hiperintens spinal kord servikal bölge (r=0,591, p=0,004) ve cinsel istismar alt ölçek puanı ile T2 hiperintens jukstakortikal/kortikal ve T1 hipointens/izointens periventriküler ve supratentoriyal lezyon sayısı arasında pozitif ilişki bulunmuştur (r=0,442, p=0,039; r=0,491, p=0,020; r=0,487, p=0,022). Fiziksel istismar ile sedimentasyon, fiziksel ihmal ve cinsel istismar ile fibrinojen değeri arasında pozitif korelasyon saptanmıştır (r=0,469, p=0,028; r=0,687, p=0,005; r=0,590, p=0,021). ÇÇTÖ duygusal ihmal alt ölçek puanı ile BOS IgG/Serum IgG oranı arasında pozitif ilişki olduğu gözlenmiştir (r=0,425, p=0,048). SONUÇ: Psikolojik dayanıklılık ile depresif belirtiler arasındaki ilişki, koruyucu ruh sağlığı hizmetleri kapsamında psikolojik dayanıklılığın güçlendirilmesine yönelik müdahalelerin önemini göstermektedir. Psikolojik dayanıklılık için risk faktörü olan çocukluk çağı travmasının farklı alt türleri ile klinik, laboratuvar ve nörogörüntüleme bulguları arasında farklı ilişkiler saptanmıştır. MS gibi heterojen tabloya sahip diğer nöropsikiyatrik hastalıklarda da yapılacak çalışmalar, altta yatan biyolojik mekanizmaların açığa çıkarılması, kişiye özgü tedavilerin oluşturulması ve psikiyatrik rahatsızlıklar için koruyucu hizmetlere olanak sağlanması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu alanda geniş örneklem büyüklüğüne sahip, prospektif ileri çalışmalara ihtiyaç vardır Anahtar Sözcükler: Multipl Skleroz, Psikolojik Dayanıklılık, Çocukluk Çağı Travması, Depresyon, Nörogörüntüleme