Çocuk acil servise başvuran travma dışı adli olguların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEMDUHA BERNA ERTEKİN
Danışman: İlknur BODUR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çocuk acil servisine başvuran travma dışı adli olguların epidemiyolojik özelliklerini, başvuru zamanlarını, tanı dağılımını ve klinik sonlanımlarını ortaya koymak; yaş ve cinsiyete göre farklılıkları saptamak. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2022–1 Ocak 2025 arasında S.B.Ü. Ankara Atatürk Sanatoryum EAH Çocuk Acil Polikliniği'nde travma dışı adli olgu olarak kaydedilen 1 ay–18 yaş arası 1155 hasta retrospektif olarak incelendi. Demografik veriler, başvuru zamanı/şekli, tanılar ve klinik sonlanımlar standart form ile derlendi. Uygun yerlerde Ki-kare/Fisher, Bağımsız t-testi, Tek Yönlü ANOVA veya Mann-Whitney U/Kruskal-Wallis testleri kullanıldı; p 12 yaş %37.3, 2–6 yaş %32.3, 1 ay–2 yaş %20.1 ve 6–12 yaş %10.3 olarak saptandı. Başvurular en sık 18.00–24.00 saatleri arasında gerçekleşti (%42.9). Tanılar içinde ilk üç sırayı kazara ilaç zehirlenmesi (%33.5), koroziv madde alımı (%21.2) ve intihar girişimi (%17.2) aldı; alkol %7.5, yabancı cisim (YC) yutma %7.0, elektrik çarpması %3.6 ve karbonmonoksit zehirlenmesi %3.0 oranında izlendi. Cinsiyete göre dağılım incelendiğinde intiharın kızlarda daha sık olduğu (%27.3'e karşı %6.6; p 12 yaşta yoğunlaştığı (%45.5; 6–12 yaş %2.5; p<0.001), koroziv alımların 1 ay–2 yaşta en yüksek olduğu (%51.3; p<0.001), YC aspirasyonunun yine 1 ay–2 yaşta öne çıktığı (%4.3; p<0.001) belirlendi. Mevsimsel dağılımda karbonmonoksit zehirlenmesi kış aylarında anlamlı artış gösterdi (p<0.001). Yıllara göre eğilimde YC yutmanın 2024 yılında belirgin biçimde arttığı saptandı (2022 %3.6, 2023 %2.7, 2024 %13.7; p<0.001). Klinik sonlanım açısından olguların %64.7'si servise yatırıldı, %27.3'ü ayaktan tedavi edildi, %3.4'ünde yoğun bakım gereksinimi doğdu ve %2.0'ı eksitus ile sonuçlandı; hiperbarik oksijen tedavisi %0.6 oranında uygulandı ve tamamı karbonmonoksit grubunda yer aldı. Tanıya göre sonlanımlar anlamlı farklılık gösterdi (p<0.001). Kardiyopulmoner arrest olgularında ölüm oranı %85.2 olarak bulundu. Koroziv madde alımlarında servis yatışı %81.6'ya ulaştı. Alkol olgularında ayaktan tedavi oranı %88.4 iken YC aspirasyonunda yoğun bakım gereksinimi %36.4 düzeyinde seyretti. Sonuç: Çocuk acilde travma dışı adli olguların önemli bir bölümünü ilaç zehirlenmeleri ve koroziv alımlar oluşturmakta, intihar girişimleri ise özellikle ergen kızlarda öne çıkmaktadır. Küçük yaşlarda koroziv maruziyet ve YC aspirasyonu belirgin risk alanlarıdır. Bulgular, yaş ve cinsiyete duyarlı koruyucu programlara, mevsimsel CO farkındalığına ve acil bakım süreçlerinde tanıya özgü izlem stratejilerine ihtiyaç olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuk acil; travma dışı adli olgu; zehirlenme; koroziv madde; intihar girişimi; yabancı cisim; karbonmonoksit.