18-36 ay arası bebek ve çocukların tuvalet eğitimini etkileyen faktörler ve sosyal-duygusal gelişim düzeylerinin sürece etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMDULLAH CEM KAÇMAZ
Danışman: Eda ÖZAYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Tuvalet eğitimi (TE) çocuk gelişiminde önemli rol oynayan gelişimsel bir basamaktır. Bu süreç çocuğun kendisine, ailesine ve çevresine ait faktörler tarafından etkilenmektedir. Eğitim sürecindeki çeşitli tecrübeler, hayatın ileriki dönemlerinde çocuğun kişilik özelliklerini de şekillendirmektedir. Çalışmamızın amacı; çocukların tuvalet eğitimine etki eden faktörleri incelemek ve "Kısa 1-3 Yaş Sosyal ve Duygusal Değerlendirme Ölçeği (K-1/3 SDD)" kullanılarak sosyal-duygusal gelişim düzeyinin TE sürecine etkisi araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji ve Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sağlam Çocuk Polikliniği'ne başvuran ve çalışma kriterlerini sağlayan 214 çocuk dahil edilmiştir. Katılımcıların 90'ı çalışma grubunda, 124'ü ise kontrol grubunda yer almaktadır. Katılımcılara tuvalet eğitimine etki ettiği düşünülen faktörlere yönelik sorular yöneltilmiştir. K-1/3 SDD Ölçeği kullanılarak çocukların sosyal duygusal gelişimleri değerlendirilmiştir. Veri analizi için SPSS programından yararlanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması çalışma grubunda 25,8 ay, kontrol grubunda 27,3 ay olarak bulunmuştur. Gruplardaki cinsiyet dağılımları benzerdir. TE başlama yaşı çalışma grubunda 25,6 ay, kontrol grubunda 24,1 ay olarak bulunmuştur. Cinsiyet, küçük kardeş varlığı, ebeveynlerin eğitim durumları ve yaşları, ailenin aylık geliri, annenin çalışma durumu ve aile tipi faktörlerinin TE başlama yaşına etkisinin olmadığı saptanmıştır. Çalışma grubunda TE sürecinde problem yaşayan çocukların TE başlama yaşının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0,05). Mesane kontrolü, bağırsak kontrolü ve TE tamamlanma süreleri ile cinsiyet, küçük kardeş varlığı, ebeveynlerin eğitim durumları ve yaşları, ailenin aylık geliri, aile tipi, ev tipi, ısınma tipi, tuvalet tipi ve lazımlık kullanma durumları arasında bir ilişki saptanmamıştır. Çalışma grubunda TE başlama yaşı daha büyük olanların mesane kontrolü kazanma süreleri daha kısa bulunmuştur (p<0,05). Benzer ilişki kontrol grubunda gösterilememiştir. Sosyal duygusal gelişimin ilgili sürelere etkileri irdelendiğinde; kontrol grubunda bağırsak kontrolü daha uzun olan katılımcıların yetenek puanlarının düşük olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Sorun puanı bakımından mesane, bağırsak kontrolü ve TE tamamlanma süreleri farklılık göstermemektedir. Çalışma grubunda mesane ve bağırsak kontrolü ve TE tamamlanma süresinin daha çok zamana yayılım gösterdiği, kontrol grubunda ise sıklıkla 1-30 gün arasında yoğun olduğu gösterilmiştir (p<0,05). Kontrol grubunda bu sürelerin 60 gün üzerine çıkma sıklığı daha fazla bulunmuştur (p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada TE'yi etkileyen çoğu faktörle süreç arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. TE çocuğun fizyolojik, sosyal ve duygusal gelişiminin bir parçası olup, dışarıdan müdahaleler olmadan kendiliğinden kazanılabilen doğal bir süreçtir. Çalışmamız 24 ay civarında TE başlamanın uygun olacağını ve sürecin 3 ay içinde tamamlanacağını göstermiştir. Özellikle çalışma grubundan elde edilen veriler ışığında, profesyonel bir destek alan ve bu süreci daha bilinçli bir şekilde sürdüren ailelerde, çocukların eğitim süreçlerinin daha olumlu geçtiği söylenebilir. Bu çalışma 'K-1/3 SDD' Ölçeği kullanılarak çocukların sosyal duygusal gelişiminin tuvalet eğitimi üzerindeki etkisini araştıran ilk çalışmadır. Bu alanda daha geniş çaplı çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.