Longitudinal melanonişili hastalarda, epidemiyolojik, klinik ve histopatolojik özelliklerin retrospektif değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İLYAS ENES SİLAY
Danışman: Şirin YAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada longitudinal melanonişili hastalarda, epidemiyolojik, klinik ve histopatolojik özelliklerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma klinik tabanlı, retrospektif, gözlemsel ve tek merkezlidir. Ocak 2022-Şubat 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dermatoloji Kliniği'ne başvuran, kliniği longitudinal melanonişi (LM) olarak değerlendirilen, pigmentasyonun etiyolojisini belirlemek için klinik, onikoskopik özellikleri incelenen, gerek görülmesi halinde yazılı onam alınıp histopatolojik incelemesi yapılmış olan hastaların tümü çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaşı, cinsiyeti, ek hastalıkları, kullandığı ilaçlar; lezyonun süresi, kaç tırnakta olduğu, el veya ayak lokalizasyonu, hangi parmakta olduğu; travma öyküsünün olup olmadığı, tırnak plak değişikliğinin (distrofi) eşlik edip etmediği, onikoskopik özellikler, biyopsi yapılmış olan hastalarda intraoperatif dermoskopik görünüm, histopatolojik özellikler kaydedilmiş ve lezyonların etiyolojisi değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler IBM SPSS Statistics 26 ve MS-Excel 2024 programlarıyla yapılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 37,02 ± 19,66'dır. Hastaların %51,2'si (n=41) erkek, %48,8'i (n=39) kadındır. Hastaların %18,8'i (n=15) 18 yaşından küçüktür. Etiyolojik dağılımda %37,5 etnik, %20,0 nevüs tespit edilmiştir. Çalışmada incelenen 80 hastanın 38'inden biyopsi alınmıştır. Histopatolojik incelemede %73,7 oranında melanositik aktivasyon, %26,3 oranında melanositik proliferasyon saptanmıştır. Etiyolojisi nevüs olan olgularda yaş diğer gruplardan anlamlı derecede daha düşük bulunmuştur. Cinsiyete göre etiyoloji ve histopatolojik inceleme açısından anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Hastaların %72,5'inde tek tırnak tutulumu, %27,5'inde ise çoklu tırnak tutulumu görülmüştür. Tek tırnak tutulumu olanlarda etiyolojinin nevüs olma oranı, çoklu tırnak tutulumu olanlarda ise etiyolojinin etnik olma oranı daha yüksek tespit edilmiştir. Lezyon genişliği <3 mm olanlarda etiyolojinin etnik ve nevüs olma oranı, lezyon genişliği ≥3 mm olanlarda etiyolojinin travma, melanom, onikomikoz olma oranı daha yüksektir. Onikoskopik incelemede sınırlarda düzensizlik görülen olgularda etiyolojinin melanom, in situ skuamöz hücreli karsinom (SHK), onikopapillom olma oranı sınırlarda düzensizlik olmayan olgulara göre daha yüksek bulunmuştur. Histopatolojik inceleme sonucu melanositik aktivasyon olan olgularda onikoskopik incelemede lezyon renginin "kahverengi-gri" olma oranı, melanositik proliferasyon olanlarda "kahverengi-siyah", "kahverengi" ve "siyah" olma oranı daha yüksektir. İntraoperatif dermoskopide histopatolojik inceleme sonucu melanositik aktivasyon olanlarda "düzenli ince gri çizgiler" görülme oranı, melanositik proliferasyon olanlarda "düzenli kahverengi çizgiler", "düzenli kahverengi çizgilerle birlikte nokta/globül ve leke", "renk ve kalınlık açısından düzensiz çizgiler", "düzensiz çizgiler ve leke" görülme oranı daha yüksektir. Sonuç: Çalışmamızda, LM olgularında en sık etiyolojik nedenin etnik melanonişi olduğu saptanmıştır. Histopatolojik incelemelerde çoğunlukla melanositik aktivasyon izlenirken, melanositik proliferasyon daha düşük oranda belirlenmiştir. Yaş, tutulan tırnak sayısı, lezyon genişliği, lezyonda değişiklik; onikoskopide düzensiz çizgilenme, sınırlarda düzensizlik, nokta/globül varlığı, lezyon rengi; intraoperatif dermoskopik görünüm gibi parametreler ile etiyoloji veya histopatolojik inceleme sonuçları arasında anlamlı ilişkiler saptanmıştır. Elde edilen bulgular, LM'nin değerlendirilmesinde klinik, dermoskopik ve histopatolojik verilerin birlikte analiz edilmesinin ayırıcı tanıda önemli katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Biyopsi, Dermoskopi, Melanom, Nevüs, Tırnak Hastalıkları