Warfarin kullanan evde bakım hastalarında terapötik aralıkta kalmaya etki eden faktörler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEYMA AYDOĞAN ATILGAN
Danışman: Cenk AYPAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş-Amaç: Warfarin 50 yılı aşkın bir süredir kullanılan, çeşitli hastalık durumlarında klinik etkinliği birçok çalışmada ortaya koyulmuş bir ilaçtır. Warfarin için iyi tanımlanmış bir uluslararası normalleştirilmiş oran (INR) aralığı (INR 2-3) mevcuttur ve bu aralıkta tutulduğunda, warfarin oldukça etkili ve güvenli bir ilaçtır. Ancak INR değerlerinde kabul edilen aralığın altında veya üzerinde seyirler, artan inme riski, miyokard enfarktüsü, majör kanama olayları ve ölüm gibi ciddi istenmeyen sonuçlarla ilişkilendirilir. Oral antikoagülan tedavi alan hastaların sonuçlarını ideal aralıkta tutabilmek için büyük bir zaman ve finansal kaynak harcanmaktadır. Ancak bu çabaya rağmen TTR (Time in Therapeutic Range) değerinin literatür ortalaması %50 gibi suboptimal bir değerde kalmaktadır. Ayrıca evde sağlık hizmetleri alan hastalarda oral antikoagülan kullanımı sık olmasına rağmen nispeten az sayıda çalışma bulunmaktadır. Bu sebeplerle çalışmamızda warfarin kullanan evde bakım hastalarında terapötik aralıkta kalmaya etki eden faktörleri tespit etmeyi amaçladık. Gereç-Yöntem: Çalışmamız; retrospektif, tanımlayıcı tipte bir araştırma olarak planlandı. Tek merkezli anket çalışması olarak gerçekleştirildi. Çalışmaya hastanemiz Evde Sağlık Hizmetleri Birimince takip edilen warfarin kullanan 90 hasta dahil edildi. Çalışmada iki ayrı form kullanıldı. 1. form 90 hastanın tamamına uygulanırken; hastalardan 8'i bir yıllık süreçte çeşitli sebeplerle öldüğü için 2. Form 82 hastaya uygulandı. Elde edilen veriler SPSS 20 ile analiz edildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 78,1 ± 9,4 yıldı (minimum 50- maksimum 97). Hastaların %76,7'si (n=69) kadın, %23,3'ü (n=21) erkekti. Hastaların %43,9'u 1500 tl ve altında gelir düzeyine sahipti. En sık warfarin kullanım endikasyonları sırasıyla SVO (%36,7), AF (%10), AF+SVO (%18,9) olarak saptandı. Hastaların %80'inde çoklu ilaç kullanımı mevcuttu. Hastaların %75'i warfarinle etkileşen bir veya daha fazla ilaç kullanmaktaydı. Hastaların yaklaşık yarısına (%51,2) warfarin kullanımı için eğitim verilmişti. HAS-BLED skoru 3 ve üzerinde olan hastalarda TTR değeri, HAS-BLED skoru 3'ün altında olan hastalardan daha düşük bulundu (p=0,047). CHA₂DS₂-VASc skoru 6 ve üzerinde olan hastalarla, 6'nın altında olan hastaların TTR skorları benzerdi (p=0,166). Bununla birlikte ziyaret sayısı (p=0,039), terapötik aralıktaki ziyaret sıklığı (p<0,001) ile TTR arasında pozitif yönde korelasyon olduğu görüldü. Ortalama ziyaret aralığı (p=0,015) ve HAS-BLED skoru (p=0,030) ile TTR arasında negatif yönde korelasyon olduğu görüldü. Sonuç: Evde sağlık hizmetlerinin çeşitli nedenlerle antikoagülan kullanan hastaların izleminde önemi büyüktür. Çalışmamızda evde bakım hizmetleri ile ulaşılan antikoagülan kullanan hastalarda warfarin tedavisinin INR değerindeki etkinliği incelenmiştir. Sonuç olarak evde bakım ziyaretleri boyunca INR değerinin terapötik aralıkta olduğu oranının %37,5 gibi oldukça düşük bir değerde kaldığı görüldü. Sıklıkla komorbid hastalıkların eşlik ettiği, ileri yaştaki hastalardan oluşan, kanama için risk faktörlerinin yaygın olduğu evde bakım hastalarında TTR değerinin yükseltilmesi için yakın takip, warfarin kullanımı ve takip için ise eğitim verilmesi gibi önlemlerin alınması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Warfarin, Evde Bakım, Terapötik Aralık