Yaygın anksiyete bozukluğu olgularında belirti dağılımı ve başa çıkma tutumları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EKİN TAYLAN DUYMUŞ
Danışman: Özcan UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olan bireylerin stresle başa çıkma süreçlerinde aktif başa çıkma stratejilerini kullanmakta güçlük yaşadıkları bilinmektedir. Bu bireylerde eşlik eden psikiyatrik hastalık tanıları ya da belirtileri, stresle başa çıkma becerilerini daha da olumsuz yönde etkilemektedir. Bu çalışmanın amacı, YAB tanısı almış bireylerde eş tanılı ruhsal hastalık belirtilerini değerlendirmek ve bu belirtilerin stresle başa çıkma stratejileri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, YAB olgularında stresle başa çıkma davranışlarına özgü özelliklerin ve bu bireylerin davranışsal ve psikolojik dinamiklerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği'ne ayaktan başvuran, dahil edilme kriterlerini karşılayan, 18-65 yaş arası, DSM-5 bozuklukları için yapılandırılmış klinik görüşme (SCID-5-CV) uygulanarak tanı konulan 135 yaygın anksiyete bozukluğu hastası ve 71 sağlıklı gönüllü dahil edilmiştir. Çalışmaya dahil edilen katılımcılara görüşme sırasında sosyodemografik veri formu doldurtulmuştur. Hastalığın şiddetini ve klinik özelliklerini tespit etmek amacıyla hastalara Hamilton Anksiyete Değerlendirme Ölçeği (HAMA), hastaların ek psikiyatrik belirtilerini taramak amacıyla Psikolojik Belirti Tarama Testi (SCL-90-R), stresle etkili veya etkisiz başa çıkma becerilerini taramak amacıyla ise Stresle Başa Çıkma Tarzları Ölçeği (SBTÖ) uygulanmıştır. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmamızda Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olgularının hastalık tanısı aldığı dönemde ve öncesinde stresle başa çıkma yolaklarında aktif başa çıkma stratejilere başvuramadığı görülmektedir. Yaygın anksiyete bozukluğunda psikiyatrik komorbiditelerin de sık izlenmesi sebebiyle kişinin stres tepkisi oluşturabilecek durumları değerlendirme kapasitesini kısıtlamaktadır. Bu durum hastalık şiddeti, kişinin sosyodemografik özellikleri, diğer ek ruhsal ve bedensel rahatsızlıkları ile değişmekte ve birbirleri ile bağlantıları hastalığı sürdürücü kılmakta ve kişiyi günlük yaşantısında stresle karşılaşma sonucunda yetersiz kılmaktadır. Sonuçlar: Yaygın anksiyete bozukluğu hastaları, çoğunlukla ek ve eş tanılara sahip olup, bu tanılar sebebiyle stresi yönetme ve stresle başa çıkma üzerine yetersizliklerle karşı karşıya kalmaktadırlar. Ek belirtilerin spektrumu, şiddeti ve bulunma sayısı ile değişkenlik göstermekle birlikte; YAB hastalarının, sağlıklı kontrol grubuna kıyasla, özellikle ek psikiyatrik belirti varlığında artan bir şekilde stresle etkisiz başa çıkma davranışı sergilediği görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Yaygın Anksiyete Bozukluğu, belirti tarama ölçeği, komorbidite, stresle başa çıkma, etkili başa çıkma, etkisiz başa çıkma.