Konjenital hipotiroidi hastalarında, kalıcı ve geçici hipotiroidi sıklığının ve geçici hipotiroidi tanısına yön verecek parametrelerin saptanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEREN ULUSOY
Danışman: Fatma DURSUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Konjenital hipotiroidi (KHT), yenidoğanlarda tiroid hormon eksikliği ya da periferik dokularda tiroid hormonuna yetersiz yanıt ile karakterize klinik bir tablodur. Konjenital hipotiroidi, kalıcı ve geçici olmak üzere sınıflandırılır. Kalıcı KHT hastalarının ömür boyu tedavi almaları gerekmektedir. KHT'nin geçici olduğu düşünülen durumlarda 6 ay civarında 3 mcg/kg/gün'den daha düşük doz veya 2-3 yaşında düşük doz levotiroksin-4 (LT4) tedavisi kullanan hastalarda kesme denemesi yapılabileceği bildirilmiştir. Fakat 6 ay civarında kesme denemesi ile ilgili öneriler çok güçlü öneriler değildir. Klinisyenler tarafından daha çok 2-3 yaş civarı ilaç kesme denemesi yapılmaktadır. Hatta bazen geçici KHT olduğu halde hastalar yıllarca gereksiz LT4 tedavisi almakta, KHT etiketi ile takip edilmektedir. Konjenital hipotiroidinin kalıcı mı geçici mi olduğunu gösteren objektif ve kanıta dayalı parametrelere ihtiyaç duyulmaktadır. Biz de bu çalışmamızda KHT tanısı alıp LT4 tedavisi başlanan hastaları retrospektif olarak tarayarak, hipotiroidinin geçici mi kalıcı mı olduğu ayrımını yaparken ilk topuk tiroid stimulan hormon (TSH), venöz TSH ve 6. aydaki LT4 dozuna göre bize yol gösterecek cut-off değerler belirlemeyi hedeflemekteyiz. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim Araştırma Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Kliniği'nde Ocak 2014-Eylül 2021 tarihleri arasında KHT tanısı alıp tedavi başlanmış, tedavi kesimi sonrası en az 6 ay takip edilmiş veya tedavisi hala devam eden, tiroid fonksiyon testleri takipleri süresince düzenli bakılmış, tiroid görüntülemeleri yapılmış hastalar hastanenin hasta kayıt sisteminden geriye dönük incelenerek çalışmaya alındı. Hastalarımız kalıcı KHT ve geçici KHT olmak üzere iki ana gruba ayrıldı. Kalıcı KHT grubunu: 1. Tiroid görüntüleme ile ektopik, agenezik, hemiagenezik, hipoplazik tiroidi olan hastalar, 2. LT4 tedavisi kesildiğinde TSH 'nın 10 'un üzerine çıktığı ve tekrar ilaç başlanması gerektiren hastalar, 3. Takip sürecinde LT4 dozunu artırma ihtiyacı veya TSH da yükselme olan hastalar oluşturdu. Geçici KHT grubunu ise yenidoğan döneminde LT4 tedavisi başlanmış fakat takip sürecinde tedavisi kesilmiş, yeniden başlanma gereksinimi olmamış ve tedavi kesilmesinden 6 ay sonra normal TSH ve sT4 düzeyine sahip hastalar oluşturdu. Bulgular: Çalışmamızda tüm hastaların 179'unda (%62) geçici, 110'unda (%38) kalıcı KHT olduğu tespit edildi. Kalıcı ve geçici KHT ayrımında öneme sahip olan klinik ve laboratuvar parametreleri irdelendiğinde topuk TSH için cut-off <23,1 mUI/L (sensitivite %86, spesifite %61), ilk venöz TSH değeri için cut-off <64,5 uIU/L ( sensitivite 76,5, spesifite %62,7), başlangıç LT4 dozu için cut-off <9,8 mcg/kg/g (sensitivite %65,4, spesifite % 72,7), 6. ay LT4 dozu için cut-off <3,6 mcg/kg/g (sensitivite %84,6, spesifite %82,7) ve birinci yıl LT4 dozu için cut-off <2,1 mcg/kg/g (sensitivite %54,7, spesifite % 90,7) olması geçici KHT göstermesi açısından istatistiksel olarak anlamlı saptandı. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda geçici KHT oranı kalıcılara göre daha fazlaydı. Çalışmamızdaki istatistik sonuçlarına göre ilk topuk TSH, ilk venöz TSH ve 6. aydaki LT4 dozunun konjenital hipotiroidinin kalıcı mı geçici mi olduğunu belirlemede iyi birer belirteç olabileceği gösterilmiş, ROC analizi ile cut-off değerleri belirlenmiştir. Özellikle altıncı ay LT4 dozu için saptanan cut-off değerinin sensitivite ve spesifitesinin oldukça yüksek olduğunu ve geçici KHT'yi göstermede güçlü bir belirteç olduğunu saptadık. Altıncı ayda 3,6 mcg/kg/g altındaki LT4 dozlarında daha kolay ilaç kesme denemesi yapabileceğimizi saptadık. Anahtar Kelime: "konjenital hipotiroidi", "tiroid stimülan hormon'', "levotiroksin-4"