Gastroenteroloji kliniğinde endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP) işlemi yapılan hastaların biyokimyasal ve görüntüleme bulgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MECİT BAHAR
Danışman: Mustafa CENGİZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Gastroenteroloji Kliniğine Yatırılarak Endoskopik Retrograd Kolanjiopankreatografi (ERCP) İşlemi Yapılan Hastaların Biyokimyasal ve Görüntüleme Bulgularının Değerlendirilmesi Amaç: Endoskopik retrograd kolanjiopankreatografi (ERCP); safra yolları ve pankreas hastalıklarının tanı ve tedavisinde önemli bir yer tutan, aynı seansta hem tanı hem de tedavi edebilme imkanı sunan çeşitli komplikasyonları olabilen ve gastroenterolojinin günlük pratiğinde sıklıkla kullanılan invaziv bir işlemdir. ERCP işlemi ileri invaziv bir işlem olması nedeniyle beraberinde çeşitli komplikasyonları barındırmaktadır. Bu komplikasyonların en önemlileri pankreatit, kanama ve perforasyondur. Bu komplikasyonlar için risk oluşturan çeşitli faktörler tanımlanmıştır. Ancak buna rağmen hala ERCP ilişkili komplikasyonlar önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. Bu çalışmadaki amaç ERCP ilişkili komplikasyonları etkileyen olası risk faktörlerini belirlemektir. Buna ek olarak akut kolanjit ve safra yollarında darlık tespit edilen hastalar için olası risk faktörlerini belirlemektir. Ayrıca ultrasonografi ile koledokolitiazis tanısının sensitivite ve spesifitesini belirlemektir. Yöntem: Çalışmaya Gastroenteroloji Kliniğine yatırılarak ERCP işlemi yapılan 18 ve 94 yaş aralığındaki 300 hasta dahil edildi. ERCP yapılan hastaların yaş, cinsiyet, başvuru şikayeti, hastanede kalış süresi, işlem öncesi yapılan ultrasonografi bulguları, işlem öncesi yatışta bakılan biyokimyasal parametreleri ve ERCP işlemine ait bulgular değerlendirildi. Belirtilen bağımsız değişkenlerin ERCP ilişkili komplikasyonlar, akut kolanjit ve safra yollarında taş dışı darlık ile ilişkisi değerlendirildi. Bağımsız değişkenlerin belirlenmesinde Ki-Kare testi ve student T testi kullanıldı. Bu test sonuçlarıyla elde edilen anlamlı değişkenler ile lojistik regresyon modeli oluşturuldu. P<0,05 düzeyi istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 300 hastanın 162 tanesi kadın, 138 tanesi erkekti. ERCP ilişkili komplikasyon gelişen hasta sayısı 95 olarak tespit edildi. Hastaların yaş ortalaması (60 ± 18,8) olarak hesaplandı. En sık başvuru şikayeti karın ağrısıydı. ERCP ilişkili komplikasyonlar ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler primer kanülasyon (OR:0,316, %95 CI:0,161-0,623, p:0,001) pankreasa stent takılması (OR:3,233, %95 CI:1,331-7,852, p:0,010) ve yatışta pankreatit (OR:0,492, %95 CI:0,243-0,993, p:0,048) olarak belirlendi. Akut kolanjit ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler erkek cinsiyet (OR:1,804, %95 CI:1,069-3,046, p:0,027), yaş≥65 (OR:2,294, %95 CI:1,360-3,871, p:0,002), yatış gün sayısı≥5 gün (OR:1,860, %95 CI:1,063-3,253, p:0,030) olarak belirlendi. Safra yollarında darlık ile arasında anlamlı ilişki bulunan değişkenler yaş≥65 (OR:2,482, %95 CI:1,012-6,087, p:0,047), koledok çapı 10≥ mm (OR:6,718, %95 CI:2,327-19,396, p<0,001), koledokolitiazis (OR:0,058, %95 CI:0,024-0,143, p<0,001), intrahepatik safra yollarında dilatasyon (OR:3,418, %95 CI:1,353-8,636, p:0,009) olarak belirlendi. Ultrasonografinin koledokolitiazisi saptamadaki sensitivitesi % 22,36 ve spesifitesi %87,3 olarak bulundu. Sonuç: Primer kanülasyon, pankreasa stent takılması, yatışta pankreatit olması ERCP ilişkili komplikasyonlar ile ilişkili bulunmuştur. Erkek cinsiyet, yaş≥65 ve yatış gün sayısı≥5 gün akut kolanjit ile ilişkili bulunmuştur. Yaş≥65, koledok çapı 10≥ mm, koledokolitiazis, intrahepatik safra yollarında dilatasyon safra yollarında darlık ile ilişkili bulunmuştur. Ultrasonografinin koledokolitiazis için tanısal sensitivitesinin düşük ancak spesifitesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: ERCP, Koledokolitiazis, Kolanjit, Ultrasonografi, Cinsiyet