Multipl skleroz alt tiplerinde optik koherens tomografi anjiografi ile retinal vasküler ağın değerlendirilmesi ve bunun klinik ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRSEN ULUCA KAYA
Danışman: Semra MUNGAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Multipl sklerozun (MS) takip parametreleri ile ilgili arayışlar günümüzde hala sürmektedir. Bu amaçla serebral atrofi derecesini ve klasik manyetik rezonans görüntüleme (MRG) teknikleri ile atlanması mümkün lezyonları net bir şekilde gösterebilen yeni MRG teknikleri geliştirilmiştir ancak ulaşılabilirlikleri kısıtlıdır; ayrıca uzun süreli ve maliyetli olmaları kullanımlarını kısıtlamaktadır. Bu nedenle progresyonu değerlendirmek için yeni arayışlara girilmiştir. Bu çalışma kapsamında MS hastalarında optik koherens tomografi anjiografi (OKTA) yardımıyla optik sinir ve retinal tabakalardaki vasküler etkilenmenin hastalık ilişkili klinik parametrelerle ilişkisini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Araştırma 30.06.2020-31.09.2020 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Nöroloji bölümünde, prospektif, gözlemsel, vaka-kontrol çalışması olarak yapıldı. Revize McDonald 2017 tanı kriterlerine göre MS tanısı alan, 18-60 yaş arası bireyler dahil edildi. Hastalar optik nörit (ON) öyküsüne göre iki gruba ayrıldı. Kontrol grubu benzer yaş aralığındaki gönüllülerden seçildi. Hasta grubu ayrıca hastalık tanı yaşı, süresi, güncel tedavileri, sigara kullanımı, vücut kitle indeksi ve toplam atak sayısı açısından sorgulandı. Hastaların MRG lezyon dağılımları, görsel uyarılmış potansiyel sonuçları ve beyin omurilik sıvısı parametreleri kaydedildi. Hastalar EDSS (Expanded Disability Status Scale) ile değerlendirildi. OKTA ile retinal tabakalara ve optik sinire ait vasküler yoğunluk ölçümleri gerçekleştirildi. OKTA verileri SPSS V23 (Statistical Package for Social Sciences) programı kullanılarak klinik parametrelerle karşılaştırıldı. Anlamlılık düzeyi p<0,050 olarak alındı. Bulgular: Hasta grubunda kadın hakimiyeti (%72,2) vardı. Hastalık başlangıç yaşı ortalaması 30,8; atak sayısı ortalaması ise 3,4'tü. EDSS ortalaması 1,1 olarak hesaplandı. Hastaların %89,8'i relapsing remitting MS ve klinik izole sendrom hastalarından oluşmaktayken %10,2'si progresif MS'ydi. Oligoklonal bant hastaların %76,7'sinde pozitifti. VEP hastaların %38,8'inde iki gözde bozuktu. Hastaların %46,9'unda ON öyküsü vardı, %61,2'sinde görme bozukluğu vardı. ON geçirip geçirmediği ayrımı yapılmaksızın hastalar sağlıklılarla kıyaslandığında her iki gözde xii de peripariller kapiller tabaka alt parametrelerinde ve hasta grup sol gözde yüzeysel ve derin retinal vasküler tabakaların bir kısmında vasküler yoğunlukta düşüklük saptandı. Ayrıca ON+ grupta her iki gözde optik sinir başı kanlanma parametrelerinin çoğunda ve yüzeysel ve derin vasküler pleksus parametrelerinin bir kısmında sağlıklı gruba göre azalma görüldü. ON – grupta ise diğer gruplara göre istatistiksel anlamlı farklılık izlenmedi. Klinik ilişkili diğer parametreler OKTA verileri bakımından kıyaslandığında bir kısmında istatistiksel anlamlı sonuçlar elde edilirken bir kısmında vasküler parametrelerle korelasyon izlenmedi. Sonuç: Çalışmamızın sonuçlarına göre ON geçirmiş MS hastalarında daha belirgin olmak üzere hastaların çoğunda optik sinir başı ve retinal vasküler yoğunluklardaki azalmayı OKTA yardımıyla ortaya koymak mümkündür. Çalışmamız göstermiştir ki klinik olarak ON öyküsü dışında başka parametreler de OKTA verilerindeki değişikliklerle korelasyon gösterebilmektedir. Anahtar Kelimeler: Optik koherens tomografi anjiografi, optik koherens tomografi, multipl skleroz, optik nörit