Hematolojik maligniteli febril nötropeni hastalarında enfeksiyöz etiyolojilerin ve prognostik faktörlerin irdelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİVİDAR ALTAN
Danışman: Süheyla SERİN SENGER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Hematolojik maligniteli hastalarda febril nötropeni acil müdahale gerektiren ve ciddi mortalite ile seyreden bir durumdur. Bu hastalarda nötropenik ateşin erken tanımlanması, olası etiyolojik ajanların ve prognostik faktörlerin bilinmesi, febril nötropeniye bağlı ölümlerin önlenmesinde çok önemlidir. Amaç: Çalışmamızda, febril nötropeni tanısı alarak yatan hematolojik maligniteli hastalarda enfeksiyöz etiyolojilerin ve prognostik faktörlerin irdelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi, Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji kliniğinde 01/01/2013- 31/12/2019 tarihleri arasında yatan 170 hematolojik maligniteli febril nötropeni hastasının 230 febril nötropeni atağı çalışmaya dahil edildi. Hastaların; demografik verileri, fizik muayene bulguları, vital bulguları, invaziv girişimleri, laboratuvar ve mikrobiyolojik verileri dosyalarından kaydedildi. Hastalara başlanan antimikrobiyal tedavi rejimi, tedavi revizyonu, klinik ve ateş yanıtları kaydedildi. Yoğun bakım ihtiyacı olması veya mortalite gelişmesi kötü sonlanım kriteri olarak kabul edildi. Hastalar "kötü sonlanım gözlenen ve gözlenmeyen" olarak iki gruba ayrıldı. İki grup arasındaki demografik ve klinik veriler karşılaştırıldı. Kötü sonlanım ile ilişkili olabilecek prognostik faktörler irdelendi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 59,7 ± 14,8 idi. Hastaların 114'ü (%67,1) erkek, 56'sı (%32,9) kadındı. Ayrıca 73'ü (%42,9) 60 yaş altındayken, 97'si (%57,1) 60 yaş üstü olarak saptandı. Toplam 230 febril nötropeni atağının 65'i (%28,3) kötü sonlanım ile ve 59'u (%25,7) mortalite ile sonuçlandı. SVK varlığında 2,3 kat, "Multinational Association for Supportive Care in Cancer'' (MASCC) skoru <21 olanlarda 4,4 kat, Stabil Febril Nötropeni Klinik İndeksi (CISNE) skoru orta olanlarda 2,6 kat, CISNE skoru yüksek olanlarda 7,4 kat, akut böbrek hastalığı (ABH) olanlarda 3,1 kat, Karaciğer fonksiyon testi (KCFT) yüksekliği olanlarda 3,9 kat, ikinci ateş atağı olanlarda 3,3 kat, 48-72.saatte ateş yakınması olanlarda 4,3 kat, kan kültüründe üremesi olanlarda 3,8 kat, kateter kültüründe üremesi olanlarda 3 kat, kan kültüründe Gram negatif üremesi olanlarda 3,8 kat, akciğer görüntülemesinde infiltrasyon olanlarda 1,9 kat, tedavi revizyonu yapılanlarda 13,2 kat yüksek kötü sonlanım riski saptandı. Çok değişkenli lojistik regresyon modeline göre; erkek cinsiyette 3,4 kat, taşikardi olması durumunda 4,6 kat, üriner sonda varlığında 4,5 kat, steroid kullanımında 3,3 kat, 7 günden uzun nötropeni varlığında 3,3 kat yüksek kötü sonlanım riski saptandı. Klinik olarak kanıtlanmış ateşi olanların 4,9 kat, mikrobiyolojik olarak kanıtlanmış ateş odağı olanların 5,3 kat yüksek kötü sonlanım riski saptandı. Sonuç: Erkek cinsiyet, ateş, taşikardi, hipotansiyon, takipne, desaturasyon, postkemoterapik gün, hastaneye yatış günü, nötropeni süresi, ateşli gün sayısı, ikinci ateş atağının olması ve 48-72. saatte ateş yakınmasının olması kötü sonlanım ile ilişkili bulundu. Total parenteral nütrisyon (TPN) desteği, üriner sonda ve santral venöz kateter varlığında kötü sonlanım riskinde artış saptandı. Trombositopeni, ALT- AST ve bilirübin yüksekliği, albümin düşüklüğü, tanı anındaki C-reaktif protein (CRP) ve prokalsitonin yüksekliği, 48-72. saatteki CRP ve prokalsitonin yüksekliği, 7 günden uzun süren nötropeni, ABH ve KCFT yüksekliği kötü sonlanım ile ilişkili bulundu. Transfüzyon, steroid kullanımı, profilaksi alma, G-CSF almama durumu, MASCC ve CISNE skoru kötü sonlanım ile ilişkili bulundu. Mikrobiyolojik ve klinik olarak kanıtlanmış enfeksiyon odağı olması, akciğer görüntülemesinde infiltrasyon olması, kan kültüründe Gram negatif üreme, kan ve toplam kültürlerde üreme tespit edilmesi kötü sonlanım riskinde artış ile ilişkilendirildi. Febril nötropeni hastasını değerlendirirken kötü prognostik faktörlerinin bilinmesi, bu hastaların daha yakın ve daha dikkatli takibi açısından yol gösterici olabilir. Anahtar Kelimeler: febril nötropeni, enfeksiyon, kötü sonlanım, prognoz, hematolojik malignite