Panik bozukluk tanılı bireylerde Leptin (LEP) 2548G/A (rs7799039) ve Leptin Reseptör (LEPR) 668 A/G (rs1137101) gen polimorfizmlerinin klinik parametreler ve hastalık alt tipleri ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİSA NUR YILDIRIM
Danışman: Hasan Mervan AYTAÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, panik bozukluk (PB) tanılı bireylerde leptin (LEP) −2548G/A (rs7799039) ve leptin reseptör (LEPR) 668A/G (rs1137101) gen polimorfizmlerinin genotip ve alel dağılımlarının sağlıklı kontrol grubu ile karşılaştırılması; ayrıca PB alt tipleri ve klinik parametreler ile söz konusu gen polimorfizmleri arasındaki ilişkilerin incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışmaya, Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezinde takip edilen PB tanılı 102 hasta ile PB tanı kriterlerini karşılamayan 102 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 204 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcılara sosyodemografik ve klinik özellikleri değerlendirmek amacıyla oluşturulan veri toplama formu uygulanmış, tanısal değerlendirme DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV) ile yapılmıştır. Çalışmaya dahil edilen katılımcılara görüşmeci gözetiminde Panik Bozukluk Şiddet Ölçeği (PBŞÖ), Panik Agorafobi Ölçeği (PAÖ), Hamilton Depresyon Derecelendirme Ölçeği (HDDÖ) ile Durumluk ve Sürekli Kaygı Ölçeği (STAI-1, STAI-2) uygulanmıştır. Genetik analiz için katılımcılardan kan örnekleri alınmış, İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Laboratuvarı'nda DNA izolasyonu gerçekleştirilmiştir. LEP −2548G/A (rs7799039) ve LEPR 668A/G (rs1137101) gen polimorfizmleri polimeraz zincir reaksiyonu (PCR) ve restriksiyon parça uzunluk polimorfizmi (RFLP) yöntemleriyle analiz edilmiştir. Bulgular: PB tanılı hastalarla sağlıklı kontroller arasında LEP −2548G/A polimorfizmlerinin dağılımları karşılaştırıldığında hasta grubunda AA genotipi ve A alel sıklığı sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek oranda bulunmuştur. Yine LEPR −668A/G genotip dağılımları açısından AA genotip ve A alel frekansı hasta grubunda sağlıklı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük oranda tespit edilmişken AG genotip frekansı anlamlı düzeyde yüksek oranda saptanmıştır. Genotiplerine göre (LEP için AA ve GA+GG; LEPR için AA ve AG+GG) gruplara ayrılan PB tanılı hastaların klinik değişkenlerinin ve ölçek puanlarının karşılaştırılmasında gruplar arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Alt tip analizlerinde; solunumsal tip veya nokturnal panik atağa sahip olup olmama durumlarına göre karşılaştırılan LEP ve LEPR genotip ve alel frekans dağılımlarında gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık tespit edilmemesine rağmen agorafobinin eşlik ettiği grupta LEPR −668A/G AA genotip ve A alel sıklığı agorafobinin eşlik etmediği gruptan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada LEP −2548G/A ve LEPR −668A/G gen polimorfizmlerinin PB ile ilişkili olabileceğine işaret eden bulgular elde edilmiş; LEP −2548G/A için AA genotipi hastalığa yatkınlığı artırıcı gözükürken, LEPR −668A/G için AA genotipi hastalık tanısı almama açısından avantajlı gözükmektedir. Yine alt tip değerlendirmelerinde agorafobi varlığının LEPR −668A/G (AA genotipi) ile ilişkili olabileceğine dair bulgular elde edilmiştir. Tüm bu sonuçların Türk popülasyonuna özgü olabileceği göz önünde bulundurularak farklı örneklemler ve etnik gruplarda replikasyon çalışmalarına ihtiyaç olduğu değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler: Panik bozukluk, leptin, leptin reseptörü, tek gen polimorfizmi