Parkinson hastalığında FACIT-F (4.versiyon) Kronik Yorgunluk Ölçeğinin Türkçe versiyonu'nun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜNYAMİN TOSUNOĞLU
Danışman: Burcu GÖKÇE ÇOKAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖParkinson hastalığı (PH), substantia nigrada selektif dopaminerjik nöron kaybıyla seyreden, en sık görülen nörodejeneratif hastalıklardan biridir. Hastalığın patojenezinde nörodejenerasyonla birlikte, dopamin üretiminde azalma, nigrostriatal yolakta bozulma, Lewy cisimcikleri ve Lewy nöritlerinin birikimi, mitokondriyal işlev bozukluğu ve oksidatif stres gibi süreçler yer almaktadır. PH'de non-motor semptomlar da bulunabilir. Non-motor semptomlar arasında nöropsikiyatrik bozukluklar, gastrointestinal sistem (GİS), kardiyovasküler sistem (KVS), genitoüriner sistem (GÜS) bozukluğu, yorgunluk ve uyku bozuklukları yer alabilir. Non-motor semptomlar, dopaminerjik tedaviye sınırlı yanıt verir veya tedaviye dirençli olabilir. Klinik pratikte sıklıkla göz ardı edilen bu semptomlar, yaşam kalitesi üzerinde motor belirtilerden daha fazla olumsuz etki yaratabilir. Yorgunluk PH gibi nörodejeneratif hastalıklarda sık görülen non-motor semptomlardan biri olup aynı zamanda morbiditeyi arttıran faktörlerden birisidir Araştırmamızda Cella ve arkadaşları tarafından geliştirilen FACIT-F (4.Versiyon) Kronik Yorgunluk Ölçeği'nin Türkçe versiyonunun Parkinson hastalarında geçerlilik ve güvenirliğini test etmek amacıyla yapılmıştır. Araştırma Ankara il merkezinde bulunan Ankara Eğitim ve Araştırma hastanesi Hareket Bozuklukları Polikliniği'ne başvuran Parkinson hastalığı tanılı 239 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak; araştırmacı tarafından hazırlanan Tanıtıcı Bilgiler Formu, FACIT-F (4. Verisyon) kronik yorgunluk Ölçeği, Parkinson yorgunluk ölçeği (PYÖ), Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme ölçeği (BPHDÖ) ve Hoehn &Yahr evreleme ölçeği kullanılmıştır. Veriler yüz yüze görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Facit-F (4.versiyon) kronik yorgunluk ölçeği için Crohbach alfa katsayısı 0,966, PYÖ-16 için 0,980, Birleşik Parkinson Hastalığı Değerlendirme Ölçeği (BPHDÖ) için ise 0,984 olarak hesaplanmıştır. Ölçeklerin alt faktörleri de genel olarak yüksek güvenilirliğe sahiptir. Ancak ''Diğer Komplikasyonlar'' alt faktörünün Cronbach Alpha değeri 0,280 olup, bu faktörün düşük iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar, ölçeklerin genel olarak güvenilir olduğunu ancak bazı alt faktörlerde düşük güvenilirlik değerlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğini göstermektedir. İstatistiksel analizler sonucunda; FACIT-F (4.versiyon) Kronik Yorgunluk Ölçeği' nin geçerli ve güvenilir olduğu bulundu. Facit-F (4.versiyon) kronik yorgunluk ölçeğinin Parkinson hastalarında, yorgunluğun değerlendirilmesi amacıyla kullanımının uygun olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: FACIT-F (4.versiyon) Kronik Yorgunluk Ölçeği, Geçerlilik ve Güvenilirlik, Nöroloji, Parkinson Hastalığı, Yorgunluk