Akut lenfoblastik lösemi tanılı kemoterapi tedavisi gören hastalarda gelişen febril nötropenide sıvı ve elektrolit bozukluklarının mortalite üzerine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BUKET YILMAZ KAFALI
Danışman: Defne Ay TUNCEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada SBÜ Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bölümü tarafından akut lenfoblastik lösemi tanısı ile ayaktan takip edilen, poliklinik veya acil polikliniğine başvuran ve febril nötropeni tanısı konulan hastalarda gözlenen sıvı elektrolit bozukluklarının mortalite üzerine etkisinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Akut lenfoblastik lösemi tanısı ile ayaktan takip edilen 01.01.2021-01.05.2024 tarihleri arasında poliklinik veya acil polikliniğine başvuran ve febril nötropeni tanısı konulan 1 ay-18 yaş aralığındaki hastaların yaşı, cinsiyeti, akut lenfoblastik lösemi tipi, kemik iliği nakil durumu, hastanede yatış süresi, elektrolit bozukluğunun tipi, hastaların bulunduğu kemoterapi fazı hasta dosyaları ve hastane bilgi sistemi üzerinden retrospektif olarak kaydedildi. Bulgular: Bu çalışmada, SBÜ Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.01.2021-01.05.2024 tarihleri arasında akut lenfoblastik lösemi tanılı, polikliniğe ayaktan başvuran ve febril nötropeni tanısı konulan 1 ay-18 yaş arası 105 hasta incelenmiştir. Hastaların yaşları 2 yıl ile 18 yıl arasında değişmekte olup yaş ortalaması 9,5±4,4 yıl idi. Cinsiyet dağılımına bakıldığında, hastaların 67'si erkek (%63,8) ve 38'i kız (%36,2) hastadır. Hastaların 77'si (%73,3) B-ALL ve 28'i (%26,7) T-ALL tanısı almıştır. Hastanede kalış süresi ortalaması 20,2±10,9 gün olarak saptandı. Hastaların 4'üne (%3,8) kemik iliği nakli yapılmıştı. Hastaların kemoterapi fazı değerlendirildiğinde; 23'ünün (%21,9) indüksiyon, 81'inin (%77,1) konsolidasyon ve 1 hastanın (%1,0) idame fazında olduğu görüldü. Hastaların 24'ünde (%22,9) kültürde üreme, 69'unda (%65,7) katater vardı. Hastaların 64'ünün (%61,0) transfüzyon ihtiyacı, 21'inin (%20,0) yoğun bakım ihtiyacı olduğu tespit edildi. Hastaların 105'inde (%100) beyaz küre düşüklüğü, 93'ünde (%88,6) lenfopeni, 23'ünde (%21,9) trombositopeni, 74'ünde (%70,5) anemi saptandı. Hastaların 48'inin (%45,7) glukoz düzeyinin normal sınırın üstünde olduğu, 49'unun (%46,7) albumin düzeyinin normal sınırın altında olduğu saptandı. Hastaların 39'unda (%37,1) sodyum düşüklüğü, 20'sinde (%19,0) potasyum düşüklüğü, 67'sinde (%63,8) fosfat düşüklüğü, 17'sinde (%16,2) magnezyum düşüklüğü, 15'inde (%14,3) klor düşüklüğü, 51'inde (%48,6) kalsiyum düşüklüğü saptandı. Yaşayan hastaların 80'inde (%87,9), ex olan hastaların 13'ünde (%92,9) lenfopeni tespit edildi. İki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,588). Yaşayan hastaların 13'ünde (%14,3) trombosit düşüklüğü, 58'inde (%63,7) trombosit yüksekliği tespit edildi. Ex olan hastaların 10'unda (%71,4) trombosit düşüklüğü, 2'sinde (%14,3) trombosit yüksekliği tespit edildi. Ex olan hastalarda trombositopeni oranının yaşayan hastalara göre daha yüksek olduğu saptandı (p<0,001). Yaşayan hastaların 65'inde (%71,4), ex olan hastaların 9'unda (%64,3) anemi tespit edildi. İki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,540). Yaşayan hastaların 42'sinde (%46,2), ex olan hastaların 6'sında (%42,9) glukoz yüksekliği tespit edildi. İki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmadı (p=0,818). Yaşayan hastaların 37'sinde (%40,7), ex olan hastaların 12'sinde (%85,7) albumin düşüklüğü tespit edildi. Ex olan hastalarda albumin düşüklüğü oranının yaşayan hastalara göre daha yüksek olduğu saptandı (p=0,001) Sonuç: Akut lenfoblastik lösemi febril nötropenili hastalarda sağkalım oranlarını artırmak ve yaşam kalitesini yükseltmek için destekleyici tedavi ve klinik araştırmalar teşvik edilmelidir. Elektrolit bozukluklarının tedavisinde risk gruplarının belirlenmesi ve bireyselleştirilmiş tedavi yaklaşımlarının uygulanması önemlidir. Erken tanı ve iyileştirilmiş tedavi protokolleri, hastaların sağkalım oranlarını artırmak için kritik rol oynar. Akut lenfoblastik lösemi febril nötropenli hastaların tedavi sonuçlarını iyileştirmek için çeşitli önlemler alınmalıdır. Bu önlemler, hastalığın uzun dönemli etkilerini iyileştirmek açısından da büyük önem taşımaktadır.