Çoklu künt travma nedeni ile hastaneye başvuran geriatrik hastalarda mortalitenin tahmini
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUKADDES DOĞAN
Danışman: Özgür SÖĞÜT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Travma, yaşlı popülasyonda önemli bir mortalite ve morbidite nedenidir. Çoklu travmalı ≥65 yaş geriatrik bireylerde azalmış fizyolojik rezerv, çoklu komorbiditeler ve sınırlı kompansatuvar yanıt nedeniyle travmaya bağlı ölüm riski belirgin olarak artmaktadır. Bu nedenle geriatrik çoklu travma hastalarında erken dönemde doğru risk sınıflaması hayati önem taşımaktadır. Başlangıçta pediatrik popülasyon için tasarlanan BIG (baz açığı + [2,5 × INR] + [15 – GKS]) skorunun, geriatrik travma hastalarındaki hastane içi mortaliteyi predikte etmedeki etkinliği henüz sistematik olarak araştırılmamıştır. Bu çalışmada BIG skorunun çoklu künt travmalı geriatrik hastalarda hastane içi mortaliteyi tahmin etmede etkili olup olmadığı ve diğer travma skorlama sistemlerinden Travma ve Yaralanma Şiddeti Skoru (TRISS), MGAP ve Yeni Travma Skoru (NTS) ile karşılaştırıldığında etkinliği araştırılacaktır. Gereç ve Yöntem Bu retrospektif, tek merkezli çalışmaya 01 Ocak 2022–31 Aralık 2024 tarihleri arasında acil servisimize başvuran çoklu künt travmalı 245 geriatrik (≥65 yaş) hasta dahil edildi. Hastane içi mortalite ile ilişkili faktörleri belirlemek amacıyla sağ kalanlar ve ölen hastalar arasında demografik özellikler, klinik karakteristikler ve travma skorlama sistemleri (BIG skoru, TRISS, MGAP ve NTS) karşılaştırıldı. Skorlamaların hastane içi mortaliteyi öngörmedeki performansı ROC analizi ile değerlendirildi. Bağımsız mortalite belirleyicileri çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile incelendi. Bulgular Çalışmaya 152 kadın (%62) ve 93 erkek (%38) olmak üzere toplam 245 künt multitravmalı geriatrik hastadan oluşan bir kohort dahil edildi. Hastaların medyan yaş değeri 76,0 yıl olup, minimum–maksimum yaş aralığı ise 65,0–99,0 yıl olarak saptandı. En sık görülen travma nedenleri düşmeler (%80,80) ve trafik kazaları (%18) idi. Baş-boyun/yüz (%71,80) ve ekstremiteler sıklıkla etkilenen anatomik bölgelerdi. Genel ölüm oranı %2,90 idi. BIG skoru, TRISS ile birlikte, geriatrik çoklu travmalı hastalarda mortalitenin bağımsız bir belirleyicisi olarak bulundu (p=0.008 ve p=0.018, sırasıyla). Mortalitenin öngörülmesinde BIG skoru için cut-off değeri >7,25 olarak saptandı; bu eşik için duyarlılık %100, özgüllük %88,6 olarak hesaplandı (eğri altındaki alan [AUC] 0,969; %95 güven aralığı [CI] 1,114–2,020 ve p=0,008)). Ayrıca, TRISS skoru için cut-off değeri >92 olarak saptandı; bu eşik için duyarlılık %100, özgüllük %91,1 (AUC 0,960; %95 CI 0,890–0,989 ve p=0,018)) idi. Tahmini mortalite riski, BIG skoru 14 ve 18 olan hastalar için sırasıyla %50 ve %90 olarak saptandı. Ek olarak, 9'luk bir NTS skoru, 30'luk bir TRISS skoru ve 23'lük bir MGAP skoru sırasıyla %50, %80 ve %90 ölüm riskleriyle ilişkili bulundu. Sonuç BIG skoru, diğer travma skorlarına kıyasla en yüksek eğri altı alan (AUC) değerine sahip idi. Ayrıca BIG skoru, çoklu künt travmalı geriatrik hastalarda hastane içi mortaliteyi öngörmede TRISS, MGAP ve NTS'ye göre daha üstün performans gösterdi. Anahtar Kelimeler Geriatrik, multitravma, hastane içi mortalite, BIG skoru, travma skorlamaları