Multiple skleroz hastalarında yaşam kalitesi ile öz-yeterlilik algısı ve sosyal destek düzeyi arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKAY ZEYNEP GÜRBÜZ

Danışman: Semiha AKIN EROĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma Multiple skleroz (MS) hastalarında yaşam kalitesi ile öz-yeterlilik algısı ve algılanan sosyal destek düzeyi arasındaki ilişkinin belirlenmesi amacıyla tek merkezli, tanımlayıcı ve ilişki arayıcı olarak planlandı. Gereç ve Yöntem: Araştırma örneklemini Mart-Eylül 2021 tarihleri arasında bir şehir hastanesinin nöroloji kliniğinde yatarak tedavi gören veya muayene olmak üzere başvuran ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan 116 MS hastası oluşturdu. Hastaların yaşam kalitesi Multiple Skleroz İşlevsel Değerlendirme Ölçeği (FAMS), öz-yeterlilik algısı Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GÖYÖ) ve sosyal destek düzeyi Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ) ile değerlendirildi. İstatistiksel analizler için R vers. 2.15.3 programı (R Core Team. 2013) kullanıldı. Bulgular: Örneklemin ortalama yaşı 38,88 ± 8,90 yıldır. Hastaların %67,2'si kadındır, %69,8'i evlidir ve %38,8'i lise mezunudur. Multiple skleroz hastalığı tanı süresi ortalama değeri 129,63 ± 91,91 aydır. Çalışmada yaşam kalitesinin Belirtiler alt boyutu, Düşünme ve Yorgunluk alt boyutu ile Diğer Endişeler alt boyutunun en fazla olumsuz etkilendiği belirlendi. Öz-yeterlilik algısı orta düzeyde, çok boyutlu sosyal destek algısı yüksek düzeyde belirlendi. Hastaların GÖYÖ puanları ile FAMS ölçeği puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki belirlendi (p < 0,001). Hastaların ÇBASDÖ puanları ile FAMS ölçeği puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulundu (p < 0,001). Hastaların ÇBASDÖ ile GÖYÖ puanları arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptandı (p < 0,001). Sonuç: Sağlık profesyonellerinin MS semptomlarının kontrolü konusunda eğitimler ve danışmanlık vermeleri, öz-yeterlilik algısını geliştirmek için teröpatik iletişim tekniklerini kullanmaları, olumlu geri bidirimler vermeleri, sosyal desteği ve sosyal yaşama katılımı artırmada aile ile iş birliği yapmaları önerilir.