Somali'deki yerel kadın sünnetçilere verilen kadın genital mutilasyonu eğitiminin kadın sünneti tipi üzerine etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT ONUR
Danışman: Hasan Hüseyin EKER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Somali'deki yerel kadın sünnetçilere verilen kadın genital mutilasyonu eğitiminin cerrahi yöntem değişikliği veya uygulamanın tamamen terki üzerine etkisini değerlendirmek. Gereç ve Yöntem: Müdahale araştırması olarak planladığımız çalışmamız, kadın sünneti yapan ve sağlık personeli olmayan 21 yerel kadın sünnetçi ile Somali'de gerçekleştirilmiştir. Eğitim öncesi iki gruba ayrılan katılımcılarla Somalice olarak anket ve odak grup görüşmesi yapılmış, arkasından toplu olarak kadın genital mutilasyonu eğitimi verilmiş ve sonrasında tekrar iki gruba ayrılarak eğitim sonrası anket ve odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Bulgular: Eğitim sonrası yerel kadın sünnetçilerde belirgin bir davranış değişikliği olduğu ve tip-3 genital mutilasyonun (firavun tipi) tamamen terk edildiği gözlendi. Eğitimi takiben gerçekleştirilen odak grup görüşmelerinin analiz sonuçlarına göre katılımcıların %60'ı tip-1 genital mutilasyon (sünne tipi) yöntemine geçiş yaptı, %40'ı ise sünneti tamamen bıraktı. Katılımcıların firavun tipi sünnetin yol açtığı tıbbi komplikasyonlar konusunda farkındalığın artma oranı %100 olarak saptandı. Yerel sünnetçilerin %32'si çevresindekilere sünneti tamamıyla bırakmalarını, %68'i ise firavun tipi sünneti terk edip, sünne tipine geçmelerini tavsiye edeceklerini beyan etti. Eğitimin olumlu bir sonucu da, sünnet uygulamalarının tamamını antisepsi ve hijyen kurallarına uymadan, tıbbi donanımı bulunmayan mekanlarda yapan yerel sünnetçilerin, eğitim sonrası %95'inin sünneti sağlık kuruluşlarında yapmak istemeleriydi. Katılımcıların eğitimden memnun kalma oranı da %100 idi. Anket sonuçlarına göre ise verilen eğitimin tip-3 yöntemin komplikasyonları konusunda farkındalık sağladığı, yerel kadın sünnetçileri tip-3 yöntemi bırakıp tip-1 yönteme yönlendirdiği ve sünnet işlemi için sağlık merkezlerine gitmeyi teşvik ettiği saptanmıştır. Sonuç: Zarar azaltma stratejisi olarak tanımlayabileceğimiz kadın genital mutilasyonu eğitim programı sonunda elde ettiğimiz, yöntem ve mekân değişikliği ile kadın genital mutilasyonunu tamamen terk gibi olumlu bulgular, bu tarz hedefe yönelik sağlık eğitimi programlarının toplumsal değişimi etkileyebileceği ve nihayetinde de terkine vesile olabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Kadın Genital Mutilasyonu, Kadın Sünneti, Yerel Kadın Sünnetçi, Sağlık Eğitimi, Zarar Azaltma