İdiyopatik parkinson hastalığı'nda diskinezi gelişimine adora2a gen polimorfizminin etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BUSE ÇAĞLA ARI

Danışman: Saime Füsun DOMAÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Parkinson Hastalığı (PH),motor ve motor olmayan bulguları olan ve beyinde dopamin eksikliği nedeniyle ortaya çıkan kronik dejeneratif bir hastalıktır. Tedavide levodopa halen primer ilaçtır. Hastalık ilerledikçe levodopa kullanımına bağlı motor komplikasyonlar ve diskineziler ortaya çıkmaktadır. İlaçları metabolize eden enzimlerin ve ilaç reseptörlerinin kodlanması esnasındaki bazı genetik farklılıkların buna neden olabileceği düşünülmektedir. Bu amaçla DRD2, DAT, COMT vb. genler araştırılmıştır. Ayrıca son yıllarda Adenozin A2A reseptörlerinde (ADORA2A) antagonistik etkinin hastalığın motor semptomları ve diskineziler üzerinde iyileştirici etkisi olduğunun gözlenmesi üzerine genetik ilaç çalışmalarına da başlanmıştır. Çalışmamızın amacı diskinezisi olan Parkinson hastalarında ADORA2A genindeki rs2298383, rs35060421 ve rs5751876 polimorfizmlerinin araştırılması ve levodopaya bağlı diskinezilerle olası ilişkisinin araştırılmasıdır. Gereç ve yöntem: Çalışma SBÜ Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nöroloji Hareket Bozukluğu Polikliniği'nde takip edilen 30 yaş üstü, en az 1 senedir levodopa tedavisi altında olan, toplam 172 Parkinson hastası ile gerçekleştirilmiştir. Hasta grubu 67 diskinezili hasta, kontrol grubu ise 105 diskinezisi olmayan hastadan oluşmaktadır. Gruplar genetik açıdan kendi içlerinde değerlendirilerek karşılaştırılmış ve genetik analiz amacıyla 2 adet 4ml'lik EDTA'lı tüpe periferik venöz kan alınmıştır. Genetik inceleme Yeditepe Üniversitesi Genetik ABD'nda yüksek çözünürlüklü erime analizi ile yapılmıştır. Bulgular: Hasta grubun hastalık süresi (p=0,001), levodopa kullanım süresi (p=0,001), günlük aldığı total levodopa dozu (p=0,001) ve motor dalgalanma oranı (p=0,001; p<0,01) kontrol grubundan anlamlı düzeyde yüksek bulundu. İncelenen polimorfizimlerden rs5751876 ve rs2298383 allellerinde diskinezi gelişimi ile arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptanmamış olup rs35060421 allelinin istatistiksel olarak anlamlı olmasa da diskinezili grupta sayısal olarak daha sık tekrarladığı saptanmıştır (odds oranı 1,39). Cinsiyet, başlangıç yaşı, levodopa kullanım süresi ve total dozu birlikteliğinde rs35060421 polimorfizm odds oranının 1,608 bulunmuş, allelin kendi başına diskinezi gelişimini arttırması dışında diğer faktörlerle birlikteliğinde diskinezi gelişiminde daha belirgin artışa yol açtığını göstermektedir. Tartışma ve Sonuç: Diskinezisi olan PH ının daha uzun süredir hasta olduğu, daha yüksek doz levodopa kullandığı ve hastalıklarının daha ağır düzeyde olduğu saptanmıştır. Ancak incelenen polimorfizmler ile diskinezi gelişimi arasında bir ilişki olmamakla birlikte polimorfizm olanlarda diskinezi gelişim riskini arttırdığı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Parkinson Hastalığı, levodopa, motor yan etkiler, levodopa ilişkili diskinezi, ADORA2A, genetik polimorfizm