Diabetes mellitus hastalarında yaşam tarzı değişikliğine uyumun glisemi regülasyonu ve yaşam kalitesine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜMİT KAPLAN
Danışman: Ümit AYDOĞAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Diabetes Mellitus (DM), ülkemizde yaygın olarak görülen bir kronik hastalık olup toplum için önemli bir sağlık sorunudur. DM gerek yaygınlığı, morbidite, mortalite oranları gerekse tedavi maliyeti nedeniyle önem arz etmektedir. Diyabetin önlenmesi ve tedavisinde ilk basamak, yaşam tarzı değişiklikleridir. Bizim çalışmamızdaki amacımız, DM'li hastaların yaşam tarzı değişikliklerine uyumlarını belirlemek, yaşam tarzı değişikliğine uyanlarla uymayanların glisemi regülasyonları ve yaşam kalitelerini karşılaştırmak, buna dayanarak yaşam tarzı değişikliğinin kronik bir hastalık olan DM hastalarında önemini vurgulamaktır. Gereç ve Yöntem: 1 Ağustos 2019 - 30 Haziran 2020 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği Polikliniğine başvuran DM hastalığı olan, çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan ve çalışmaya katılmaya gönüllü olan hastalara, sosyodemografik özellikleri, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (IPAQ), EQ-5D genel yaşam kalite ölçeği, yaşam tarzı, hastalık hakkında bilgi ve tutumunu sorgulayan sorulardan oluşan anket formu yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmıştır. Hastaların açlık kan şekeri (AKŞ), A1C, lipid paneli ile biyokimyasal değerleri hastane bilgi sisteminden veri toplama formuna kaydedilmiştir. Diyetisyen tarafından 3 günlük diyet programına uyumu değerlendirilmiş ve boy, kilo, bel çevresi, kalça çevresi, boyun çevresi ölçümleri gibi antropometrik ölçümleri yapılmıştır. Veriler SPSS programı ile uygun testlerle analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen hastaların ortalama yaşları 49,3±11,8 (min= 19- max= 77) idi. Katılımcıların %6,3'ü (n=19) tip 1, %93,7'si (n=283) ise tip 2 idi. Katılımcıların %34,1'nde kronik hastalık olarak sadece diyabet varken kalanların bir ve/veya daha fazla kronik hastalıkları vardı. Katılımcıların %64,5'i (n=195) sigara, %88'i (n=266) ise alkol kullanmıyordu. Katılımcıların Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketine göre ortalama Met değerleri 459,8±638,3 (min= 0,0- maks= 7296,0), gruplamaları ise %73'ü (n=220) inaktif, %23'ü (n=69) az aktif, %4'ü (n=13) ise çok aktifti. Katılımcıların 3 günlük diyet ortalamasına göre alması gereken kaloriden fazla kalori alanların oranı %82,5 (n=249) iken daha az alanların oranı ise %17,5 (n=53) idi. EQ-5D'ye göre yaşam kalitesi indeks skor ortalaması 0,73±0,17, Visual Analog Skala (VAS) ortalaması ise 65,53±14,57 idi. Veriler analiz edildiğinde sigara kullanımı yüksek olan hastalarda yaşam kalitesinin düştüğü (p=0,010), fiziksel aktivite ve diyet uyumu artan hastalarda da yaşam kalitesi (p<0,001/p<0,001) ve glisemi regülasyonunun (p<0,001/p<0,001) arttığı görülmüştür. Sigara kullanımı ile glisemi regülasyonu (p=0,473), alkol kullanımı ile de yaşam kalitesi (p=0,051/p=0,126) ve glisemi regülasyonu (p=0,449) arasında negatif yönde bir ilişki olsa da istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Sonuç: Yaşam tarzı değişikliği diabetes mellitus gibi kronik hastalıklarda son derece önemlidir. Diyabet hastalığının yönetiminde, komplikasyonlarının önlenmesinde yaşam tarzı değişikliklerine uyumun arttırılması glisemi regülasyonunu ve yaşam kalitesini arttırmaktadır. Diyabet hastalarının yaşam tarzı değişikliklerine uyumun arttırılması için aile hekimliğinin bütüncül yaklaşımı çerçevesinde alınacak tedbirler önemlidir.