Depresyon hastalarında, otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri ile temel inançlar ve metakognisyonlar arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SELİN ALTUĞ
Danışman: Yasir ŞAFAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Depresyon, çökkünlük, isteksizlik, zevk alamama, yorgunluk, davranışlarda yavaşlama, suçluluk, karamsarlık, değersizlik düşünceleri, uyku ve iştah düzensizlikleri ve cinsel isteksizlik gibi belirtiler ile karakterizedir. Etiyolojisinde psikolojik kuramlardan klasik bilişsel kuram öne çıkmaktadır. Ancak görece daha yeni bir yaklaşım olan metakognitif kuram ile ilgili literatür çalışmaları artmaktadır. Metakognitif kuramın bilişsel kuramdan en önemli farkı, psikopatolojinin kaynağını kişinin düşünce içeriğinde değil, düşünce biçiminde görmesidir. Bu çalışmanın amacı depresyonda metakognisyonlar ve bilişler (otomatik düşünceler ve temel inançlar) ile depresif belirtiler arasındaki ilişkiyi incelemektir. Yöntem: Çalışmaya Dışkapı Yıldırım Beyazıt Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniğine başvuran ve DSM-5 için Yapılandırılmış Klinik Görüşme (SCID-5-CV) tanı ölçütlerine göre Depresyon tanılı 100 hasta alınmıştır. Araştırma katılımcılarına Depresyona Özgü Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Üstbiliş Ölçeği-30 (ÜBÖ-30), Otomatik Düşünceler Ölçeği (ODÖ), Düşünce Özellikleri Ölçeği (DÖÖ) ve Sosyal Karşılaştırma Ölçeği (SKÖ) uygulanmıştır. Bulgular: Depresif belirtilerin şiddetini otomatik düşünceler büyük oranda tek başına açıklamaktadır. Temel inançlar otomatik düşüncelere göre daha düşük düzeyde açıklamaktadır. Etki gücü en düşük olan ise düşünce özellikleridir. Temel inançlar, otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri arasındaki aracılık modellerinde klasik bilişsel kuramı destekleyen sonuçlara ulaşılmıştır. Aynı zamanda metakognisyonların da belli otomatik düşünceler ve düşünce özellikleri aracılığı ile depresif belirtiler üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Temel inançlar depresif belirtilerin düzeyini yüksek düzeyde açıklamaktadır. Metakognisyonların depresyon düzeyi üzerindeki etkisinde belli otomatik düşünceler ve düşünce özelliklerinin rolü olduğu tespit edilmiştir. Bu durum iki kuramın birbirinden ayrı değil, birbirine entegre edilerek kullanımının doğru olabileceğini düşündürmektedir.