Primer hiperparatiroidili hastalarda safra kesesi taşına sebep olan faktörlerin belirlenmesi, primer hiperparatiroidili hastalarda safra kesesi taşı sıklığının obez hasta profili ile karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAKAN KOÇ
Danışman: Elif GÜNEŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda, primer hiperparatroidi (PHPT) ve obezite nedeniyle takipli hastalarda safra kesesi taşı sıklığının belirlenmesi, safra kesesi taşı sıklığının birbiriyle kıyaslanması yapılarak, safra kesesi taşı oluşuma sebep olabilecek olası faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif çalışmada, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bursa Şehir Hastanesi Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Kliniği'nde Eylül 2020-Ekim 2024 tarihleri arasında PHPT ve obezite tanısı ile takipli olan hastalara ait veriler hastane sisteminden retrospektif olarak toplanarak, demografik veriler, klinik özellikler, görüntüleme sonuçları, laboratuvar sonuçları tıbbi kayıtlardan belgelenerek; 317 PHPT, 302 obezite hastası çalışmaya dahil edilmiştir. Bulgular: 317 PHPT hastasının %83,5'i kadınlardan, %16,5'i erkeklerden oluşmaktaydı. 302 obeziteli hastanın %78,15'i kadınlardan, %21,85'i erkeklerden oluşmaktaydı. PHPT hastalarının yaş ortalaması 57,23 ± 11,64 yıl, obezite hastalarının yaş ortalaması 42,86 ± 13,177 yıl olarak saptandı. PHPT grubunda obezite grubuna kıyasla yaş, PTH, Ca, 25(OH)D3 vitamini değerleri daha yüksek saptandı. Obezite grubunda PHPT grubuna kıyasla P, albümin, GFR ve BKİ değerleri daha yüksek saptandı. PHPT hastalarında safra kesesi taşı görülme sıklığı %41,96, obezite hastalarında safra kesesi taşı görülme sıklığı %31,46 olarak saptandı. PHPT hastalarında kolesistektomi yapılma sıklığı %21,1, obezite hastalarında kolesistektomi yapılma sıklığı %14,6 olarak saptandı. Erkek hastalarda: PHPT grubunda safra kesesi taşı görülme sıklığı %38,46, obezite grubunda ise safra kesesi taşı görülme sıklığı %22,73 olarak saptandı. Kadın hastalarda: PHPT grubunda safra kesesi taşı görülme sıklığı %42,64, obezite grubunda ise safra kesesi taşı görülme sıklığı %33,90 olarak saptandı. PHPT ve obezite gruplarıyla yaş, BKİ değeri, Ca seviyeleri, PTH seviyeleri, P seviyeleri, safra kesesi taşı varlığı ve kolesistektomi yapılma durumu arasında anlamlı bir ilişki saptandı. Safra kesesi taşı varlığı ile yaş, BKİ değeri, Ca seviyeleri ve kolesistektomi yapılma durumu arasında anlamlı bir ilişki saptandı. Grup (PHPT–obezite) değişkeni ve BKİ değişkeninin safra kesesi taşı varlığını açıklamada istatistiksel olarak anlamlı bir faktör olduğu saptandı. Yaş değişkeni, safra kesesi taşı varlığını açıklamada anlamlılık sınırında bir faktör olduğu saptandı. Sonuç: Yaptığımız bu çalışmada, hem PHPT'nin hemde obezitenin kadınlarda daha sık görüldüğü saptandı. PHPT'nin obeziteye kıyasla daha ileri yaşlarda görüldüğü saptandı. PHPT'de safra kesesi taşı sıklığının ve kolesistektomi yapılma oranlarının obezite grubuna kıyasla daha yüksek olduğu tespit edildi. Hem PHPT grubunda hemde obezite grubundaki kadınlarda safra kesesi taşı sıklığı ve kolesistektomi yapılma oranları erkeklere kıyasla daha yüksek olduğu bulundu. Yaş ilerledikçe, serum Ca ve PTH seviyesi arttıkça, BKİ seviyesi yükseldikçe safra kesesi taşı sıklığının arttığı saptandı. Yaş değişkeninin safra kesesi taşı varlığını açıklamada sınırda anlamlı bağımsız bir risk faktörü olduğu bulundu. PHPT'nin ve BKİ seviyesinin safra kesesi taşı riskini arttıran en önemli bağımsız risk faktörleri olduğu saptandı. Anahtar kelimeler: Primer hiperparatiroidi, parathormon, obezite, safra taşı, kolesistektomi.