Karbonmonoksit (CO) zehirlenmelerinde CRP/Albumin oranının prognozu öngörmedeki rolü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, KONYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BEYZA DURAN
Danışman: Ramazan KÖYLÜ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karbonmonoksit intoksikasyonuyla takip edilen hastalarda CRP/albümin oranına bakarak hastaların nörolojik tutulum, kardiyak etkilenim, rabdomiyoliz ve hiperbarik tedavi ihtiyacını değerlendirmek için bu çalışmayı planladık. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, hastane tabanlı ve prospektif kohort tasarımına sahip bu araştırma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Konya Şehir Hastanesi Acil Servisine 15.04.2024-01.03.2025 tarihleri arasında başvuran ve KMZ tanısı alan 18 yaş üzeri hastalar ile yürütülmüştür. Araştırmaya dâhil edilen hastaların demografik ve klinik özellikleri ile laboratuvar ve radyolojik bulguları ile entübasyon ihtiyacı ve acil servisten şifa ile taburcu edilme durumu arasındaki ilişki incelenmiştir. Bulgular: Araştırma dahil edilen 199 hastanın yaş ortancası 40 yıl iken, hastaların 96'sı (%48,2) kadın, 103'ü ise (%51,8) erkektir. Zehirlenme kaynağı en sık soba (%47,2) iken, bunu sırasıyla doğalgaz (%24,1) izlemektedir. Hastalarda en sık görülen semptomlar sırasıyla, baş ağrısı (%43,7), bulantı-kusma (%25,1), baş dönmesi (%11,6), göğüs ağrısı (%9,0), senkop (%7,5) ve nörolojik defisit (%3,0) olarak bulunmuştur. Hastaların 192'sinde (%96,5) GKS 13-15 puan aralığında, 2'sinde (%1,0) 9-12 puan aralığında ve 5'inde (%2,5) 3-8 puan aralığındadır. Hastaların 92'sinin (%46,2) COHb düzeyi %10-%19 aralığında, 49'unun (%24,6) %20-%29 aralığında, 46'sının (%23,1) %30-%39 aralığında, 12'sinin ise (%6,0) %40'dır. Hastaların 169'unun (%84,9) CRP düzeyi normal, 30'unun (%15,1) yüksek saptanmışken CRP değeri ortancası ise 2,28 (1-5,32) mg/l'dir. Hastaların 5'inin (%2,5) albümin düzeyi düşük, 193'ünün (%97,0) normal, 1'inin (%0,5) yüksekken albümin düzeyi ortancası ise 44 (42-46) mg/dl'dir. Hastaların CRP/Albümin değerinin ortancası ise 0,05 (0,02-0,13)'dür. Araştırmaya dâhil edilen hastaların 45'inde (%17,1) EKG'de iskemi bulgusu saptanmıştır. Hastaların 7'sinde (%3,5) rabdomiyoliz vardı. Hastaların 19'unda ise (%9,5) MR'da iskemi bulgusu saptanmıştır. Hastaların 99'una (%49,7) normobarik O2 tedavisi, 100'üne ise (%50,3) hiperbarik O2 tedavisi verilmiştir. Hastaların %45,2'si (n=90) yoğun bakıma yatmamıştır. Hastaların 6'sında (%3,0) entübasyon ihtiyacı gelişmişken, 156 hasta (%78,4) acil servisten şifa ile taburcu olmuş, 37 hasta (%18,6) kendi isteğiyle taburcu olmuş, 3 hasta (%1,5) servise veya yoğun bakıma devir edilmiş, 3 hasta ise (%1,5) ex olmuştur. Normobarik O2 tedavi grubunda hiç alarm semptomu olan hasta yokken, hiperbarik tedavi grubunda 39 hastada (%39,0) alarm semptomu vardı ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıydı. Normobarik O2 tedavisi gören hastalarda EKG'de iskemi bulgusu saptanmazken, hiperbarik tedavi grubunun ise %45,0'ında EKG'de iskemi bulgusu saptanmıştır. Hiperbarik O2 tedavisi gören hastaların EKG'de iskemik bulgu görülme oranı anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Alarm semptomu olmayan hastalarda %43,8 oranında yoğun bakım ihtiyacı varken, alarm semptomu olanlarda bu oran %97,4 ile istatistiksel olarak daha yüksek tespit edildi (p<0,001). Alarm semptomu olmayan hastalarda %43,8 oranında yoğun bakım ihtiyacı varken, alarm semptomu olanlarda bu oran %97,4 ile istatistiksel olarak daha yüksek tespit edildi (p<0,001). CRP'deki her 1 birimlik azalış yoğun bakım riskini istatistiksel olarak anlamlı şekilde 0,973 kat (p=0,023), ve CRP/Albümin'deki her bir birimlik azalış istatistiksel olarak anlamlı şekilde 0,309 kat (p=0,037) azaltmaktadır. CRP/Albümin'deki her bir birimlik azalış istatistiksel olarak anlamlı şekilde 0,309 kat (p=0,037) azaltmaktadır. MR'da iskemi bulgusu olan ve olmayanlar arasındaki fark istatiksel olarak anlamlıdır (p=0,001).O2 tedavi türü normobarik ve hiperbarik olanların arasındaki fark istatiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). COHb yüzdesinde her bir %1'lik artış acil servisten şifa ile taburculuk ihtimalini istatistiksel olarak anlamlı şekilde 0,886 kat (p=0,001) azaltmaktadır. O2 tedavi türü normobarik olanların %61,6'sı acil servisten şifa ile taburcu olurken, O2 tedavi türü hiperbarik olanların ise %95,0'ı acil servisten şifa ile taburcu olmuştur. O2 tedavi türü normobarik ve hiperbarik olanların arasındaki bu fark istatiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Karbonmonoksit intoksikasyonuyla takip edilen hastalarda CRP/Albümin oranı hastaların nörolojik tutulum, kardiyak etkilenim, rabdomiyoliz ve hiperbarik tedavi ihtiyacını değerlendirmede kullanılabilir. CRP/Albümin oranındaki artış hiberbarik tedavi alma ve yoğun bakım riskini istatiksel olarak anlamlı şekilde arttırır. Hastaların şifa ile taburculuk ihtimalini tahmin etmede istatistiksel olarak anlamlı düzeyde tanısal bir performans gösteremez. Daha ileri prospektif çalışmalara gereksinim vardır. Anahtar Kelimeler: Karbonmonoksit Zehirlenmesi, Karboksihemoglobin Hiperbarik Oksijen Tedavisi, CRP/ Albümin Oranı