32 gestasyonel hafta ve daha küçük ve/veya 1500 gram ve altındaki bebeklerde konjenital hipotroidizm taranması

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ZEYNEP KAMİL KADIN VE ÇOCUK HASTALIKLARI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESMA ŞEN RIŞVAN

Danışman: Sevilay TOPCUOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, 32 gestasyonel hafta (GH) ve altında ve/veya 1500 gram ve altında doğan prematüre yenidoğanlarda birinci ay tiroid fonksiyonlarının değerlendirilmesi, yüksek tiroid uyarıcı hormon (TSH) düzeyi ile ilişkili perinatal ve klinik risk faktörlerinin belirlenmesi ve seri tarama yaklaşımının tanısal katkısının ortaya konulması amaçlandı. Yöntem: Ocak 2018–Aralık 2023 tarihleri arasında doğan 828 prematüre yenidoğan retrospektif olarak değerlendirildi. Dışlama kriterleri uygulandıktan sonra 454 olgu nihai analize dahil edildi. Tiroid fonksiyon testleri yaşamın birinci haftası, ikinci haftası, birinci ayı (30 ± 10 gün) ve düzeltilmiş GH 36–40 hafta arasında değerlendirildi. Serum TSH ve serbest T4 düzeyleri elektrokemilüminesans immünoassay (ECLIA) yöntemiyle ölçüldü. Tanı sınıflandırmaları güncel uluslararası kılavuzlar doğrultusunda yapıldı. Risk faktörleri çok değişkenli lojistik regresyon analizi ile incelendi. Bulgular: Birinci ayda yüksek tiroid uyarıcı hormon (TSH) düzeyi ile gestasyonel haftaya göre küçük (SGA) olma durumu, düşük GH ve in vitro fertilizasyon (IVF) gebelik öyküsü arasında bağımsız ilişki saptandı. GH'ndaki her bir haftalık artış yüksek TSH riskinde azalma ile ilişkiliydi (olasılık oranı [OR]: 0,86; %95 güven aralığı [GA]: 0,75–0,99; p=0,031). IVF gebelik öyküsü bulunan olgularda yüksek TSH riski artmıştı (OR: 2,00; %95 GA: 1,14–7,20; p=0,025). SGA olma durumu yüksek TSH ile anlamlı olarak ilişkili bulundu (OR: 3,45; %95 GA: 1,74–6,80; p<0,001). Geç sepsis, bronkopulmoner displazi ve tedavi gerektiren prematüre retinopatisi yüksek TSH grubunda daha sık görülmekle birlikte bağımsız risk faktörü olarak belirlenmedi. Birinci ay taraması, erken dönemde normal seyreden ancak izlemde TSH yükselmesi gelişen olguların saptanmasına olanak sağladı. Santral hipotiroidi tanısı alan olgularda tedavi çoğunlukla ileri haftalarda başlandı. Ayrıca tedavi başlanmayan olgular üzerinden birinci ay TSH ve serbest T4 için prematüre popülasyona özgü normatif dağılımlar oluşturuldu. ix Sonuç: Prematüre yenidoğanlarda birinci ay tiroid fonksiyon değerlendirmesi, gecikmiş TSH yükselmesinin saptanmasında kritik öneme sahiptir. SGA, düşük GH ve IVF öyküsü yüksek TSH için bağımsız belirleyicilerdir. Seri biyokimyasal izlem, fizyolojik immatürite ile kalıcı tiroid disfonksiyonunun ayırt edilmesinde önemli rol oynamaktadır.