Çocuklarda hipofiz kitlelerinin etyolojik olarak sınıflandırılması ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÜLKİYE GÜNGÖR
Danışman: Esra Deniz PAPATYA ÇAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada çocuk endokrinoloji kliniğimizde takip edilen hipofiz kitlesi olan çocukların semptom ve bulgularının, hormon fonksiyonlarının, kitle boyutlarının değerlendirilmesi, kitlelerin yerleşim yerine ve etyolojisine göre sınıflandırılarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmada 01.01.2015 ve 23.01.2023 tarihleri arasında hastanemiz çocuk endokrinoloji polikliniğine başvuran, 0-18 yaş aralığındaki hipofiz MR'da kitlesi olan 106 hasta retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 12,1±4,4 yıl ve %67'si kızdır. %28,3'ü <10 yaş, %71,7'si ≥10 yaş saptandı. Takip süresi 2,7±2,5 yıldır. Görüntüleme endikasyonu %60,4'ünde endokrinolojik, %12,3'ünde nörolojik semptomlar ile, %27,4'ünde görüntülemede insidental saptanarak çocuk endokrinoloji polikliniğine yönlendirilmesiyle saptandı. HK'nin (hipofiz kitleleri) 52'si mikroadenom, 19'u Rathke kleft kisti (RKK), 15'i makroadenom, 7'si kraniofaringioma (KF), 4'ü araknoid kist, 3'ü glioma, 1'i germ hücreli tümör, medullablastom, tüberkülom, hipofiz kisti, hipofiz apopleksisi ve hipotalamik hamartomdan oluşmaktadır. %86,8'i sellar, %13,2'si suprasellar, %9,4'ü parasellar yerleşmiştir. Kitlelerin %76,4'ü fonksiyoneldir. %75,5'i ise neoplastik özelliktedir. HK'nin etyolojik olarak değerlendirilmesinde %63,2'sinin hipofiz bezi tümörleri, %23,6'sının gelişimsel/konjenital lezyonlar, %11,3'ünün hipofiz bezi dışı tümörler olduğu görüldü. Hipofiz bezi tümörlerinin %77,6'sı mikroadenom %22,4'ü makroadenom; hipofiz bezi dışı tümör nedenlerinin %58,3'ü KF, %25'i glioma, %8,3'ü germ hücreli tümör ve medullablastom; gelişimsel/konjenital lezyonların %76'sı RKK, %16'sı araknoid kist, %4'ü hipotalamik hamartom ve hipofiz kisti oluşturur. Enfeksiyöz nedenlerde sadece tüberkülom, vasküler nedenlerde sadece hipofiz apopleksisi yer almaktadır. Hastaların %35,9'unun tedavisiz izlendiği, %13,2'sinin opere edildiği görüldü. Opere olanların %50'sinde nüks izlendi. Tüm grup değerlendirildiğinde izlemde hastaların %1,9'u kaybedildi. Sonuç: Çocuklarda hipofiz kitleleri özellikle endokrinopatisi olan 10 yaş ve üzeri kızlarda sık görülmektedir. Etyolojide 10 yaş altı hastalarda gelişimsel/konjenital lezyonlar 10 yaş ve üzeri hastalarda ise hipofiz bezi tümörleri düşünülmelidir. Anahtar kelimeler: hipofiz kitleleri, hipofiz adenomu, kraniofaringioma, hipofiz