COVİD-19 enfeksiyonuna bağlı hastane ilişkili akut böbrek hasarı gelişen hastaların uzun dönem böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NİDA HALICI ZAVALSIZ
Danışman: Egemen CEBECİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Covid-19 hastalığı ön planda akciğerleri etkileyen ve akciğer tutulumuyla giden bir hastalık olarak görülse de zamanla böbrek tutulumunun da oldukça sık olduğu gözlenmiştir. Covid-19 süresince gelişen akut böbrek hasarının (ABH) mortaliteyi arttırdığı bilinmekle birlikte ABH gelişen hastaların erken ve uzun dönem böbrek fonksiyonları üzerine etkileri henüz net olarak bilinmemektedir. Çalışmamızda Covid-19 enfeksiyonu tanısıyla hastanede yatışı sırasında ABH gelişen hastaların kontrol grubuyla karşılaştırılarak böbrek üzerine kronik etkilerini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Covid-19 pandemi servislerinde 11.03.2020 - 01.10.2020 tarihleri arasında Covid-19 enfeksiyonu tanısıyla takip ve tedavi edilen 3472 hasta tarandı. KDİGO kriterlerine göre ABH gelişen ve 3. ay ve sonraki dönemde kreatinin sonuçlarına ulaşılarak 95 hasta çalışmaya dahil edildi. Yatışı sırasında ABH gelişmeyen hastalar içinden 3. ay ve sonrasında kontrol kreatinin değeri bulunan 370 hasta da kontrol grubu olarak çalışmaya dahil edildi. Delta kreatinin düzeyi hastaların üçüncü ay ve sonrasındaki kreatinin düzeylerinden yatış anındaki minumum kreatinin düzeyi çıkartılarak aradaki fark olarak hesaplandı. Bulgular: Çalışmamıza dahil edilen toplam 465 hastanın %53,5 kadındı ve ortalama yaşları 56,5±14,5 yıldı. Hastaların ortanca takip süreleri 142 (IQR 110-190) gün idi. Hastaların hastaneye başvuru kreatinin seviyeleri 0,73 mg/dL (IQR 0,60-0,89) idi. Akut böbrek hasarı gelişen 95 hasta ile gelişmeyen 370 hasta karşılaştırıldığında akut böbrek hasarı gelişenlerin yaşları daha büyüktü, başvuru üre, kreatinin ve prokalsitonin düzeyleri yüksek iken; lenfosit, nötrofil, CRP, fibrinojen, sodyum, potasyum, kalsiyum, ALT, AST düzeyleri daha düşük saptandı. ABH gelişen hastaların yatış minimum, maksimum kreatinin, 3. ay ve sonrası kreatinin ve delta kreatinin değerlerinin kontrol grubundan daha yüksek olduğu görüldü. ABH gelişen hastaların takiplerinin üçüncü ayından sonraki böbrek fonksiyonlarında bir miktar düzelme olsa bile başvuru kreatininlerine göre böbrek fonksiyonlarının azaldığı ve bu azalmanın kontrol grubundan daha yüksek düzeyde olduğunu saptandı. ABH gelişmeyen hastalar da ise ilk kreatinin düzeyleri, minimum kreatinin düzeylerinden yüksek iken maksimum kreatinin düzeyleri, 3.ay ve sonraki kreatinin düzeylerinden düşüktü. Tüm hastalarda delta kreatinin değerinin yaş, maksimum kreatinin, üre, ferritin, prokalsitonin, 3.ay ve sonraki kreatinin değerleriyle pozitif korele iken; lenfosit, sodyum ve kalsiyum seviyeleri ile negatif korele olduğu görüldü. Çalışmaya dahil edilen tüm hastalar değerlendirildiğinde delta kreatinin düzeyini belirleyen faktörlerin çok değişkenli analizi yapıldığında yatış esnasında akut böbrek hasarı gelişmesi bağımsız bir risk faktörü olarak saptandı. Tartışma ve Sonuç: Taburculuk sonrası ortanca 150 gün takip edilen ABH hastalarının takipleri sonunda tam iyileşmenin olmadığı, bu sebeple ABH hastalarının daha yakından takip edilmesi gerektiği görülmüştür. Yatışı sırasında akut böbrek hasarı gelişmeyen Covid-19 hastalarının da benzer şekilde böbrek fonksiyonları üzerine olumsuz uzun dönem negatif etkisi olabileceği açısından dikkatli olunmalıdır. Anahtar Kelimeler: Covid-19, Akut Böbrek Hasarı, Kronik Böbrek Hasarı