Gebeliğin intrahepatik kolestazında sistemik immün-inflamasyon indeksi (Systemıc Immune-Inflammatıon Index) (SII) ve fibrozis-4 (FIB-4) skorunun hastalık, hastalık şiddeti ve perinatal sonuçları öngörmedeki değeri

SEDA ATAK KAVUT

Gebeliğin intrahepatik kolestazında sistemik immün-inflamasyon indeksi (Systemıc Immune-Inflammatıon Index) (SII) ve fibrozis-4 (FIB-4) skorunun hastalık, hastalık şiddeti ve perinatal sonuçları öngörmedeki değeri

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE TIP FAKÜLTESİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA ATAK KAVUT

Danışman: Alev AYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı, gebeliğin intrahepatik kolestazı tanısı alan gebelerde Sistemik İmmün-İnflamasyon İndeksi (SII) ve Fibrozis-4 (FIB-4) skorunun; hastalık varlığını öngörmedeki değerini, hastalık şiddeti (serum safra asidi düzeylerine göre hafif ,ağır ve çok ağır GİK) ile ilişkisini, perinatal sonuçlar (preterm doğum, düşük doğum ağırlığı, neonatal yoğun bakım ihtiyacı ve intrauterin fetal ölüm) ile olan ilişkisini araştırmaktır. Ayrıca, SII ve FIB-4 skorlarının GİK'te klinik pratikte kolay uygulanabilir, maliyeti düşük ve öngörücü biyobelirteçler olarak kullanılıp kullanılamayacağını ortaya koymak hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde 01.07.2015–01.07.2025 tarihleri arasında doğum yapan gebelerin retrospektif olarak incelendiği olgu-kontrol tipinde bir araştırmadır. Çalışmaya gebeliğin intrahepatik kolestazı (GİK) tanısı alarak doğum yapan gebeler ile aynı dönem içerisinde doğum yapan sağlıklı gebelerden uygun dahil ve dışlama kriterlerini karşılayan olgular dahil edilmiştir. Anneye ait demografik, obstetrik ve laboratuvar veriler hasta dosyaları ve hastane elektronik kayıt sistemi üzerinden elde edilmiş; nötrofil, lenfosit ve trombosit sayıları kullanılarak Sistemik İmmün-İnflamasyon İndeksi (SII), yaş, AST, ALT ve trombosit değerleri kullanılarak Fibrozis-4 (FIB-4) skoru hesaplanmıştır. GİK olguları serum total safra asidi düzeylerine göre hafif ,ağır ve çok ağır hastalık olarak sınıflandırılmış, SII ve FIB-4 skorlarının hastalık varlığı, hastalık şiddeti ve perinatal sonuçları ( doğum haftaları, doğum kiloları, 1. ve 5. dakika Apgar skorları, yenidoğan yoğun bakım ihtiyacı ) öngörmedeki değeri istatistiksel analizler ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada gebeliğin intrahepatik kolestazı (GİK) tanısı alan gebeler ile sağlıklı gebeler karşılaştırıldığında, bebek cinsiyeti ve doğum şekli açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmazken (p>0,05), yenidoğan yoğun bakım ünitesi (YYBÜ) yatışı, düşük doğum ağırlığı ve preterm doğum oranlarının hasta grubunda anlamlı olarak daha yüksek olduğu gösterilmiştir (sırasıyla p=0,003, p=0,001 ve p=0,001). Hastalık şiddetine göre yapılan alt grup analizlerinde kolestaz şiddeti arttıkça preterm doğum oranının arttığı (p=0,002), doğum haftası ve doğum kilosunun ise anlamlı şekilde azaldığı saptanmıştır (p=0,007 ve p=0,025). Laboratuvar parametreleri değerlendirildiğinde AST ve ALT düzeylerinin hastalık şiddeti ile anlamlı ilişki gösterdiği (p=0,009 ve p=0,005), buna karşın Sistemik İmmün-İnflamasyon İndeksi (SII) ve Fibrozis-4 (FIB-4) skorlarının hasta-kontrol karşılaştırmasında ve kolestaz şiddeti grupları arasında anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir (p>0,05). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde modelin istatistiksel olarak anlamlı olduğu (χ²=163,833; p<0,001) ve açıklayıcılık düzeyinin yüksek olduğu (Nagelkerke R²=0,819) saptanmış; ALT düzeyinin ise hastalık gelişme olasılığını artıran bağımsız bir risk faktörü olduğu gösterilmiştir (OR=1,269; p=0,001). ROC analizinde SII (AUC=0,553) ve FIB-4 (AUC=0,480) skorlarının hastalık varlığını ayırt etme gücünün sınırlı olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Gebeliğin intrahepatik kolestazı, artan hastalık şiddeti ile birlikte preterm doğum, düşük doğum ağırlığı ve yenidoğan yoğun bakım ünitesi ihtiyacı gibi olumsuz perinatal sonuçlarla anlamlı şekilde ilişkilidir. Buna karşın Sistemik İmmün-İnflamasyon İndeksi (SII) ve Fibrozis-4 (FIB-4) skorları hastalık varlığı ve şiddetini öngörmede yeterli ayırt edici güce sahip değildir. Anahtar Kelimeler: Gebeliğin intrahepatik kolestazı; Sistemik immün-inflamasyon indeksi; Fibrozis-4 skoru; Perinatal sonuçlar; Preterm doğum.