Obstrüktif uyku apneli hastalarda hastalık derecesi ile olfaktör disfonksiyon ilişkisi ve nörobilişsel düzeyin etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAKIRKÖY DR. SADİ KONUK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NUSRET SOLAK
Danışman: Zahide Mine YAZICI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) vücutta birçok sistemi farklı mekanizmalar ile kötü yönde etkileyen multisistemik bir hastalıktır. OUAS ile koku bozukluğunun ilişkisi son yıllarda keşfedilmiş olup bu yöndeki çalışmalar giderek artmaktadır. OUAS'ta koku bozukluğunu açıklayan mekanizmalarla ilgili çalışmalar devam etmektedir. Biz bu çalışmamızda OUAS hastalarında saptanan koku bozukluğunun, hastalık şiddeti ile korelasyonuna ve özellikle hastalardaki nörobilişsel düzeydeki değişimin, koku duyusu üzerindeki etkisini ortaya koymaya çalıştık. Yöntem: Çalışmaya kliniğimizde polisomnografi yapılmış ve daha önce herhangi bir tedavi almamış olan 120 [30 kontrol (AHİ AHİ AHİ 30)] kişi dahil edildi. Connecticut koku testi bataryası kullanılarak hastaların koku eşiği ve koku tanıma skorları tespit edildi. Çalışma hastalarının nörobilişsel düzey belirlenmesi için ise Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA) testi yapıldı. Bulgular: OUAS hastaları, kontrol grubu ile kıyaslandığında; OUAS hastalarında olfaktör disfonksiyon daha sık izlenirken hem koku eşiği hem de koku tanıma skorları daha düşük saptandı (p=0.012, p=0.006, p=0.003). Gruplar OUAS şiddeti açısından kıyaslandığında ağır grupta koku tanıma skorları azalırken koku eşiği açısından gruplar arasında fark yoktu (p<0.001, p=0.114). Hastaların artan AHİ (Spearman ρ=-0.591, p<0.001) ve düşen minimum SpO2 (Spearman ρ=0.312, p=0.003) değerleri ile koku tanıma skorları arasında negatif bir korelasyon varken koku eşiği açısından korelasyon anlamsız bulundu. Hastalık şiddeti ile ilişkili olarak hastaların MoCA skorlarında düşüş mevcuttu (AHİ için Spearman ρ=-0.599, p<0.001). MoCA skorlarındaki düşüşün koku fonksiyonu üzerindeki etkisi lineer regresyon ile değerlendirildiğinde hem koku eşiği (R2=0.36, p<0.001) hem de özellikle koku tanıma (R2=0.894, p<0.001) üzerindeki etkisi anlamlı bulundu. Sonuç: OUAS hastalarında koku bozukluğu daha sık izlenmekte olup hastaların koku tanıma fonksiyonu artan hastalık şiddeti ile daha fazla bozulmaktadır. OUAS hastalarında izlenen nörobilişsel düşüş, özellikle bilişsel fonksiyonların ön planda olduğu koku tanımayı etkiler. Bu etki, koku tanıma üzerinde AHİ ve minimum SpO2 gibi hastalık şiddeti parametrelerinden daha güçlü bir açıklayıcı olabilir. Anahtar kelimeler: Obstrüktif uyku apne, koku bozukluğu, bilişsel bozukluk, patofizyoloji