Bipolar bozukluk I ve II'de sigara ve madde kullanımının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YUSUF METİN
Danışman: Özcan UZUN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bipolar bozukluk (BPB) mani/hipomani, depresyon veya her ikisini de içeren karma dönemleri olan, işlevselliğin bozulduğu, ataklar halinde seyreden, atak dönemleri arasında kalıntı belirtilerin bulunabildiği kronik bir hastalıktır. Hastalığın prognozunda, başlangıç yaşı, tedavisiz geçen süre, sosyal destek gibi durumlar haricinde sigara ve madde kullanımı da önemli yer tutmaktadır. Bipolar bozuklukta eşlik eden madde kullanımı, ek komorbid hastalıkların yanı sıra daha çok sayıda ve uzun süreli hastane yatışı, tedavi uyumsuzluğu, atakların daha şiddetli olması ile yakından ilişkilidir. Bu durum, bipolar bozukluğa eşlik eden madde kullanımının erken tanınması ve erken dönemde tedavi edilmesinin hastalık seyri üzerinde önemli etkisinin olduğunu göstermektedir. Literatüre bakıldığında BPB-I ve BPB-II'de sigara ve madde kullanımı arasındaki ilişkiyi inceleyen sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Çalışmamızın ana amacı BPB-I ve BPB-II'de sigara ve madde kullanımının karşılaştırılması ve literatüre katkı sağlamasıdır. Gereç ve Yöntem: Mevcut çalışmanın örneklemini, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikiyatri kliniğine çalışmanın yapıldığı tarihlerde başvuran DSM-5 tanı ölçütlerine göre bipolar bozukluk (BPB) tanısı alan 102 hasta oluşturmaktadır. Çalışma ekibi tarafından hazırlanan Veri Toplama Formunun yardımıyla gerekli sosyodemografik, klinik özellikler ve tedavi ile ilişkili bilgiler toplanmıştır. Hastaların başvuru esnasındaki semptom şiddetini değerlendirmek amacıyla YMDÖ, HDDÖ ve CGI' nın hastalık şiddeti ile yan etkiler boyutları uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %59,6'sı sigara kullanıyordu. Sigara kullanma oranı BPB-I için %66,1 iken BPB-II için %51,9'du. Bipolar alt tipleri (BPB-I ve BPB-II) arasında sigara kullanımı açısından anlamlı bir fark yoktu. Katılımcıların %13,2'si madde kullanıyordu. Madde kullanım oranları BPB-I için %21 iken BPB-II için %3,8'di. BPB-I grubunda madde kullanımı anlamlı olarak daha fazlaydı. BPB-I ve BPB-II'de sigara kullanımı ve madde kullanımı ile cinsiyetler arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. BPB-I 'de madde kullanımı olanlarda bekar/ayrılmış/dul olma oranı anlamlı olarak daha yüksekti. BPB-I grubunda sigara kullanımı olanlarda sigara kullanımı olmayanlara göre ve madde kullanımı olanlarda olmayanlara göre self mutilasyon anlamlı olarak daha fazlaydı. BPB-I grubunda sigara kullanımı ile madde kullanımı arasında anlamlı ilişki mevcutken, madde kullanımı olanların tamamı sigara kullanıyordu. BPB-I'de sigara kullanımı olanlarda olmayanlara göre ve madde kullanımı olanlarda olmayanlara göre psikotik özellikli atak varlığı anlamlı olarak daha fazlaydı. BPB-I'de madde kullanımı olanlar ve olmayanlar arasında CGI-HŞ skorlarında anlamlı fark saptanmazken YMDÖ skorları anlamlı olarak daha yüksekti. BPB-II grubunda sigara kullanımı ve madde kullanımı olanlar ve olmayanlar arasında klinik özellikler, tedavi özellikleri ve klinik ölçümler açısından anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuç: Bipolar bozukluğu olan bireylerde daha yüksek oranlarda sigara ve madde komorbiditesi gözlenmektedir. Özellikle BPB-I'de sigara ve madde kullanımı olan hastaların daha şiddetli hastalık dönemleri yaşamaları, toplumsal uyumlarının bozulması, kendine ve çevreye zarar verici davranışlarının artması zaten karmaşık olan BPB gidişatının daha da zorlaşmasına ve tedavinin güçleşmesine sebep olmaktadır. Önlenebilir sebepler olan sigara ve madde kullanımının önlenmesi hastalığın bireyler üzerindeki olumsuz etkisini minimalize etmeye ve sosyal işlevselliklerini artırmaya yardımcı olacaktır. Anahtar Sözcükler: Bipolar bozukluk, madde kullanımı, sigara kullanımı