Gebeliğin hipertansif hastalıklarında postpartum şok indeksinin değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MELEK DURAK

Danışman: Dilek ŞAHİN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Dünyadaki intrapartum ve postpartum maternal ölümlerin en sık nedenleri kanama (%27), hipertansif hastalıklar (%16) ve sepsistir (%10). Gebelik komplikasyonlarının zamanında tanınması ve erken dönemde tedavisi mortalite ve morbiditeyi azaltmak için kritik öneme sahiptir. Gebelikte hipertansiyon terimi hafif kan basıncı yüksekliği olan olgulardan şiddetli hipertansiyona, birçok organ fonksiyonunun bozukluğuna eşlik eden olgulara kadar uzanmaktadır Hipertansif bozuklukların insidansı tüm gebeliklerin yaklaşık %10'unu oluştururken; preeklampsi insidansı ise yaklaşık %2-8'dir. Gebelikte oluşan hipertansif bozuklukların etiyolojisi hala tam olarak açıklanamamış olmasına rağmen birçok faktör araştırılmaktadır. Araştırmamızda gebelik hipertansiyonuna sahip hastalarda, postpartum dönemdeki şok indeksinin, hemorajik şoku öngörmede ve postpartum kanamanın erken tanı ve tedavisindeki etkinliğini belirlemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Eylül 2021-Şubat 2022 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Şehir Hastanesi antenatal ve perinatoloji postpartum servislerinde yatışı olan, gebeliğin hipertansif hastalıkları (gestasyonel hipertansiyon, preeklampsi, eklampsi, hellp) tanısı alan ve doğumu gerçekleştirilen gebeler ile ek hastalığı olmayan normotansif gebeler arasında postpartum dönemdeki şok indeksleri karşılaştırıldı. Gebeliğin hipertansif hastalıkları tanılı 217 postpartum hasta ile herhangi bir medikal problemi olmayan 219 postpartum hasta prospektif olarak taranarak çalışmaya dahil edildi. Hastaların demografik bilgileri, hastaneye başvuru sırasındaki ve postpartum dönemdeki laboratuar parametreleri (hemoglobin , hematokrit, platelet, AST, ALT, idrar proteini), hemodinamik parametreler (nabız, sistolik kan basıncı, şok indeksi) kaydedilmiştir. Parametrelere ait değerler gruplar arasında karşılaştırılmıştır. Bu parametrelerin, gebeliğin hipertansif hastalıklarına sahip hastalarda postpartum dönemde şok indeksinin postpartum kanamayı öngörmedeki yeri araştırılmıştır. Verilerin istatistiksel analizi Statistical Package for Social Sciences (SPSS) v25.0 istatistik paket programında yapıldı. Anlamlılık düzeyi p <0,05 olarak belirlendi. Bulgular: Çalışmaya 217'si Gebeliğin hipertansif hastalıkları (GHH) tanısı alan hasta ve 219'u kontrol grubu olmak üzere toplam 436 kadın dahil edilmiştir. GHH grubunun yaş ortalaması 31,4±6,4 yıl, kontrol grubunun yaş ortalaması ise 28,6±5,5 yıl olarak bulunmuş olup gruplar arasında yaş açısından anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,001). Bazal VKİ median değeri GHH grubunda 28,3 iken kontrol grubunda 24,5 olarak bulunmuştur. Gruplar arasında bazal VKİ kategorisi açısından anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,001). GHH grubunun gestasyonel hafta median değeri 37, kontrol grubunun ise 39 olarak bulunmuştur. Gruplar arasında gestasyonel hafta açısından anlamlı farklılık tespit edilmiştir (p<0,001). GHH grubunun bazal Hb (p=0,01), 2. Saat Hb (p<0,001), 6. Saat Hb (p<0,001), max AST (p<0,001), ALT (p=0,001), max ALT (p<0,001) ve TİT P (p<0,001) değeri kontrol grubundan anlamlı şekilde yüksek; albumin (p<0,001) değeri ise anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. GHH grubunun 0. dk SI (p<0,001), 15. dk SI (p<0,001), 30. dk SI (p<0,001), 2. Saat SI (p<0,001), 6. Saat SI (p<0,001) ve max SI (p<0,001) değeri kontrol grubundan anlamlı şekilde düşük bulunmuştur. GHH grubu değerlendirildiğinde max şok indeksi ile Hb düşüşü arasında düşük düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir korelasyon tespit edilmiştir (r=0,209; p=0,002). Yapılan istatistiksel analize göre şok indeksinin hipertansif hasta grubunda hemogram düşüşü 2 ve üzerinde olan hastalarda cut-off değerleri belirlenmek için youden indeks kullanıldı. SI cut-off değerleri; 0.dakikada 0.7, 15.dakikada 0.7, 30.dakikada 0.73, 2.saatte 0.6, 6. Saatte 0.7 olarak bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamız sonucunda elde ettiğimiz verilere göre; hipertansif gebelerde daha düşük SI değerlerinde klinik olarak anlamlı kan kaybı gelişebilmektedir. Bu nedenle bu popülasyonda postpartum dönemde kanama takibi için daha düşük SI eşik değerleri kullanılmalıdır. Bu eşik değerlerin daha objektif tespiti ve standardizasyonu için daha geniş kapsamlı daha geniş hasta serileriyle yapılan çalışmalara ihtiyaç vardır.Hipertansiyon ile komplike olan gebeliklerin takibi ile uğraşan hekimler bu hususta dikkatli olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Şok İndeksi, Postpartum Kanama, Gebeliğin Hipertansif Hastalıkları