Radikal prostatektomi operasyonu uygulanan hastalarda preoperatif radyolojik ve biyokimyasal analiz sonuçlarının final patoloji sonucuna göre karşılaştırmalı değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NURİYE GÜL BULUT
Danışman: Selahattin BEDİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı; radikal prostatektomi uygulanan prostat kanserli hastalarda preoperatif biyokimyasal [Total Prostat Spesifik Antijen (tPSA), Serbest Prostat Spesifik Antijen (fPSA), fPSA/tPSA oranı, Prostat Spesifik Antijen Dansitesi (PSAD)], radyolojik [Multiparametrik Manyetik Rezonans görüntüleme (mpMRG), Prostat Görüntüleme Raporlama ve Veri Sistemi (PI-RADS) skoru, lezyon lokalizasyonu, tümör yüzdesi, nörovasküler invazyon, seminal vezikül invazyonu (SVİ)] ve histopatolojik [biyopsi tipi, preoperatif Gleason skoru, perinöral invazyon (PNİ), lenfovasküler invazyon (LVİ)] parametrelerinin; postoperatif histopatolojik bulgular [Gleason skoru, PNİ, LVİ, SVİ, cerrahi sınır pozitifliği (PSM)] ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Ocak 2019 – Nisan 2024 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üroloji Kliniği'nde radikal prostatektomi uygulanan 131 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya preoperatif biyokimyasal analizleri, mpMRG raporları, biyopsi verileri ve postoperatif patoloji sonuçları eksiksiz olan olgular dâhil edildi. Tüm istatistiksel analizler SPSS yazılımı kullanılarak gerçekleştirildi. Kategorik değişkenler sayı ve yüzde ile, sürekli değişkenler ortalama ± standart sapma ve minimum–maksimum değerleriyle özetlendi. İstatistiksel anlamlılık düzeyi iki yönlü olarak p < 0,05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmamızda radikal prostatektomi uygulanan 131 hastanın yaş ortalaması 64,58 ortalama tPSA 12,98 ng/mL, fPSA 1,57 ng/mL, fPSA/tPSA oranı 0,14 ve PSAD 0,35 saptandı. mpMRG incelemesinde olguların %98,4'ünde lezyon saptandı; PI-RADS ≥ 4 oranı %86,2 olarak bulundu. Preoperatif biyopsilerde olguların %55,7'sinde Gleason skoru 6, %32,1'inde Gleason skoru 7, %9,9'unda Gleason skoru 8 ve %2,3'ünde Gleason skoru 9 tümör tespit edildi. PNİ %9,9, LVİ %23,7 oranında izlendi. Postoperatif histopatolojik incelemede olguların %29'unda Gleason skoru 6, %52,6'sında Gleason skoru 7, %9,2'sinde Gleason skoru 8, %9,2'sinde Gleason skoru 9 tümör tespit edildi. Olguların %73,3'ünde PNİ, %51,9'unda PSM, %21,4'ünde SVİ, %14,5'inde LVİ ve %3,1'inde pelvik lenf nodu tutulumu saptandı. Biyopsi patolojisi ve final patoloji arasında toplam Gleason skoru açısından orta düzeyde uyum saptanmıştır (Kappa = 0,316). Seminal vezikül invazyonu açısından mpMRG ile postoperatif patoloji arasında güçlü ve anlamlı uyum saptanmıştır (Kappa = 0,688). mpMRG'de nörovasküler invazyon bulgusu ile postoperatif patolojide perinöral invazyon arasında orta–iyi düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir uyum olduğu görüldü (Kappa = 0,451; p < 0,001). Preoperatif biyopsi örneklerinde saptanan tümör yüzdesi ISUP derece artışı olan hastalarda, artış olmayanlara kıyasla anlamlı olarak daha yüksek saptandı ( p = 0,043). Sonuç: Preoperatif biyokimyasal, radyolojik ve histopatolojik parametrelerin birlikte değerlendirilmesi, radikal prostatektomi sonrası agresif patolojik bulguların (PNİ, SVİ ve upgrading) öngörülmesinde katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın bütüncül değerlendirmesi, preoperatif biyopsi ve mpMRG'nin farklı patolojik parametreler için farklı düzeylerde doğruluk sağladığını ortaya koymaktadır. Biyopsi, tümör derecesi ve invazyon parametrelerinde sınırlı; mpMRG ise özellikle lokal ileri hastalık göstergelerinde güçlüdür. ISUP upgrade'in güvenilir biçimde öngörülememesi, klinik karar süreçlerinde biyopsi ve görüntüleme bulgularının birlikte ve temkinli yorumlanması gerektiğini göstermektedir. Anahtar kelimeler: Gleason skoru, mpMRG, PSA, prostat kanseri, radikal prostatektomi