Tip 2 diyabetli bireylerde öz etkililiğin cinsel yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞULE GÜZLE
Danışman: Ayla DEMİRTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu araştırma, tip 2 diyabetli bireylerde öz etkililiği ve cinsel yaşam kalitesini belirlemek, ikisi arasında ilişkiyi incelemek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı ve prospektif olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini, Gazi Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Gazi Hastanesi Diyabet ve Obezite Polikliniğine başvuran diyabetli bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise bu polikliniğe Mart 2022–Mart 2023 tarihleri arasında başvuran, en az 6 aydır Tip 2 DM tanısı almış olan, 18-65 yaş arasında olan, son dört hafta içerisinde cinsel yönden aktif olan, evli ya da düzenli cinsel partneri olan ve araştırmaya katılmaya gönüllü olan 204 birey oluşturmuştur. Araştırma kapsamında veriler; yüz yüze görüşme yöntemi ile araştırmacı tarafından toplanmıştır. Veri toplama aracı olarak; "Hastaların Tanıtıcı Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu", "Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kadın", "Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği-Erkek" ve "Tip 2 Diyabetlilerde Öz Etkililik Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, dağılım özelliğine göre seçilmiş tanımlayıcı istatiksel yöntemler (sayı, yüzde, ortanca ve standart sapma) ile Kolmogorov- Smirnov Testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi ve Spearman Korelasyon testi kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan diyabetli bireylerin yaş ortalaması 49,27±10,70'tir. Katılımcıların %50,98'i kadın, %49,02'si erkek, %85,29'u evli bireylerden oluşmaktadır. Tip 2 Diyabet Öz Etkililik Ölçeğinin toplam puan ortalaması 81,18±10,14 (min-maks: 47,00-97,00) olup, alt boyutlarından diyet+ayak kontrolü puan ortalaması 47,16±6,98; tıbbi tedavi puan ortalaması 22,17±2,50 ve fiziksel egzersiz puan ortalaması 8,09±1,63 olarak saptanmıştır. Cinsel Yaşam Kalitesi Ölçeği toplam puan ortalaması 69,74±16,13 (min-maks: 27,27-181,82) olarak bulunmuş, kadınların ölçek puan ortalaması 67,57±11,24 iken erkeklerin puan ortalaması 71,98±19,79'dur. Bireylerin öz etkililikleri ve cinsel yaşam kalitesi ile yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim durumu, çalışma durumu, meslek, beden kütle indeksi, diyabet süresi, diyabet öncesi cinsel yaşamı değerlendirme durumu ve kullanılan farmakolojik tedavi arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmıştır (p 0,05). Sonuç: Araştırma sonuçlarına göre Tip 2 diyabetli bireylerin öz etkililikleri ve cinsel yaşam kalitesi her iki cinsiyette yüksek düzeyde saptanmıştır. Aynı zamanda öz etkililik düzeyleri arttıkça, cinsel yaşam kalitesinin de arttığı bulunmuştur. Bireylerin yaş ve beden kütle indeksi değerlerinin azalması, eğitim düzeyinin artması ile öz etkililikleri ve cinsel yaşam kaliteleri artmaktadır. Bu sonuçlara göre hemşirelere; diyabetli bireylerin tedavi ve bakımını bütüncül olarak ele alması, öz etkililik düzeyi ve cinsel yaşam kaliteleri ile bunları etkileyen faktörleri sorgulaması ve sorunlara yönelik eğitimlerin düzenlenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: cinsel yaşam kalitesi, hemşirelik bakımı, öz etkililik, tip 2 diyabet