Kripto para ticareti davranışlarının kumar oynama bozukluğu ve psikolojik risk faktörleri açısından incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAĞIMLILIK VE BAĞIMLILIK MÜCADELE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADALET YARDIMCI
Danışman: Başak ÜNÜBOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Türk popülasyonunda kripto para ticareti davranışlarının araştırılması ve bu durumun özellikle kumar oynama bozukluğu ve olası psikolojik risk faktörleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın örneklemi yaşları 18-65 aralığında değişen gönüllü 204 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama aşamasında Demografik Bilgi Formu, Sorunlu Kripto Para Ticareti Ölçeği, Problemli Kumar Oynama Şiddeti Endeksi, Gözden Geçirilmiş Eysenck Kişilik Anketi, UPPS Dürtüsel Davranış ÖlçeğI ve Pozitif ve Negatif Duygu Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmadaki değişkenler arası ilişkiyi incelemek için Pearson Korelasyon Analizi, grup ortalamalarını karşılaştırmak için Bağımsız Örneklem T-Test ve MANOVA Analizleri yapılmıştır. Sorunlu kripto para ticareti açısından yordayıcı değişkenleri incelemek amacıyla Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Geriye Doğru Eleme Metodu uygulanmıştır. Bulgular: Analiz sonuçlarına göre, sorunlu kripto para ticareti problemli kumar oynama şiddeti, dışadönüklük kişilik özelliği, dürtüsellik düzeyi ve negative duygularla pozitif yönde ilişkilidir. Katılımcıların kripto para yatırım sıklığı, kripto para değerlerini kontrol etme sıklığı, kripto para ticareti hakkında araştırma yapma sıklığı ile yatırım hacmi arttıkça sorunlu kripto para ticareti düzeyi de artış göstermektedir. Ayrıca problemli kumar oynama ve dışadönüklük düzeyindeki artış, sorunlu kripto para ticareti düzeyini de yordamaktadır. Bununla birlikte, sorunlu kripto para ticareti davranışları sosyo demografik gruplar açısından farklılaşmamaktadır. Sonuç: Bir yatırım aktivitesi olarak kripto para ticareti ile ilişkili faaliyetlerin sıklığındaki artış bireylerin hayatında "problemli" sonuçlara yol açabilir. Kumar oynama davranışının artması sorunlu yatırım davranışlarındaki artış üzerinde rol oynayabilir. Dışadönüklük kişilik özelliği, dürtüsellik ve olumsuz duyguların sorunlu kripto para ticareti davranışlarının anlaşılması açısından anlamlı göstergeler olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Davranışsal Bağımlılık, Finansal Yatırım, Kripto Para Ticareti, Kumar Oynama Bozukluğu, Psikososyal Risk