Hematopoetik kök hücre transplantasyonu yapılan çocuklarda fiziksel performans ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF SENA ÖZTÜRK
Danışman: Dilek GÜRLEK GÖKÇEBAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Hematopoetik kök hücre nakli (HKHN), çocukluk çağı hematolojik hastalıklarının tedavisinde önemli bir yaklaşımdır ancak bu süreç, hastaların fiziksel performansı ve yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. Bu çalışma, HKHN uygulanmış çocuk hastalarda nakil öncesi ve sonrası ilk 3 aylık dönemde fiziksel performans düzeyleri ve sağlıkla ilişkili yaşam kalitesi parametrelerini analiz etmek ve aralarındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde Mart 2024- Ocak 2025 tarihleri arasında yürütülen tek merkezli, prospektif bir kohort çalışmasıdır. Hastalar nakil öncesi, nakil sonrası 1. ve 3. aylarda takip edilerek fiziksel performans ve yaşam kalitesi değerlendirmeleri yapılmıştır. Bu süreçte hastalara ait demografik bilgiler hastane kayıt sisteminden elde edilmiştir. Fiziksel performans düzeyleri el dinamometresi ve 6 dakika yürüme testiyle, yaşam kalitesi ise Çocuklar İçin Yaşam Kalitesi Ölçeği Kök Hücre Nakli Modülü (ÇİYKÖ-KHN) ile belirlenmiştir. Bulgular: Çalışmamıza HKHN yapılan 4-18 yaş aralığında 29 hasta dahil edilmiş olup hastaların 11'i (%37,9) kız, 18'i (%62,1) erkekti. Fiziksel performans değerlendirmesinde, sağ el kas gücünde nakil öncesi döneme göre 1. ayda (p=0,038) ve 3. ayda (p=0,002) istatistiksel olarak anlamlı düşüş saptanmıştır. Sol el kas gücünde ise nakil öncesine kıyasla nakil sonrası 1. ayda anlamlı bir fark bulunmazken (p>0,05), 3. ayda anlamlı bir düşüş gözlenmiştir (p=0,011). Steroid kullanımının, nakil sonrası 3. ayda sağ el kas gücündeki %20'den fazla kaybın önemli bir risk faktörü olduğu saptanmıştır (p=0,023, OR=26,585; %95 CI: 1,55-453,40).6 dakika yürüme testinde nakil öncesi ve sonrası dönemler arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmemiştir (p>0,05). Yaşam kalitesi değerlendirmesi, ÇİYKÖ-KHN toplam skorunda nakil öncesi ile nakil sonrası 1. ay arasında anlamlı fark bulunmazken (p>0,05), 3. ayda nakil öncesi döneme göre istatistiksel olarak anlamlı bir artış gözlenmiştir (p 0,05). Sonuç: Çalışmamızda HKHN öncesi döneme göre HKHN sonrası 3. ayda el kas gücünde belirgin bir düşüş yaşandığı, ancak yaşam kalitesinin önemli ölçüde iyileştiği gözlenmiştir. Bu bulgular, hastaların rehabilitasyon süreçlerine fiziksel egzersiz programlarının dahil edilmesinin hem fiziksel performansı koruma hem de yaşam kalitesini artırma açısından kritik bir öneme sahip olabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Çocuklar, hematopoetik kök hücre transplantasyonu, fiziksel performans, yaşam kalitesi.