Akut pankreatit etyolojisinde ve prognozu üzerine ilaç kullanım etkilerinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞERİFE DANIŞMAN
Danışman: Osman İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: AP, hastane yatışlarının önde gelen nedenlerinden olup mortalitesi ve komplikasyonları nedeniyle önemli bir akut inflamasyondur. Bu yüzden etyolojisindeki tedavi edilebilir, önlenebilir unsurların bilinmesi önemlidir. Bilimsel ilerlemeler ile ilaçların yan etkilerini ve başka antiteler üzerine etkilerini değerlendirmeye de sürekli bir ihtiyaç mevcuttur. İİAP tanısını koymak zor olsa da etken ilacın kullanılmaması hastalığın tedavisi ve rekürrensinin önlenmesi için önemlidir. Bu yüzden ilaçların AP ile ilişkisini ve AP etyolojisindeki yerlerini değerlendirmek istedik. Yöntem: Bilkent Şehir Hastanesi'nde 2019-2023 yıllarında takip edilen Atlanta kriterlerine göre AP tanılı 436 yetişkin hastanın hastane bilgi sistemindeki ilaç kullanım öyküsü ve AP 'ye ait bilgileri retrospektif olarak detaylı değerlendirilmiştir. İdiyopatik hastalardan Naranjo skoru yüksek olanlar İİAP kabul edilmiştir. İlaç spesifik subgruplarda ve İİAP grubunda mortalite, hastalık şiddeti, yatış süresi, yoğun bakım yatışı, atak sayısı ve laboratuvar verileri kıyaslanmıştır. İstatistiksel analiz SPSS 26.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Kullanılan ilaç sayısı daha fazla olan grupta yoğun bakım yatış oranı, hastane yatış süresi daha fazlaydı; CRP, prokalsitonin, kreatinin daha yüksekti. Perindopril kullananlarda CRP daha yüksekti. ARB kullananlarda yoğun bakım yatışı daha yüksek orandaydı. KKB kullananlarda hastalık şiddeti ağır ve orta olanlar daha fazlaydı, lökosit daha yüksekti. BB kullananlarda kreatinin ve CRP; sülfonilürelerde ise prokalsitonin yüksekti. DPP-4 inhibitörü kullananlarda hastalık daha hafif yerine orta şiddette artmıştı. Klopidogrel kullananlarda hastane yatış günü daha azdı; lökosit, nötrofil istatistiksel anlamlı olmak üzere kreatinin, CRP ve prokalsitonin düşüktü. Tiyazid, metformin, ASA, statin kullananlarda anlamlı farklılık oluşmadı. İİAP olan hasta grubunda kullanılan ilaç sayısı dCa, kreatinin daha yüksek; amilaz lipaz daha düşüktü. İİAP ile en çok ilişkilendirilen ilaçlar metformin, tiyazidler ve atorvastatin; Naranjo skoru en yüksek olanlar takrolimus, sitagliptin, hidroksiklorokin, metformin ve tiyazid oldu. Vedolizumab ise yeni bir İİAP etkeniydi. Sonuç: İlaçların AP üzerine negatif etkisi olabileceği gibi pozitif etkileri de olabilmektedir. İlaçların AP üzerindeki etkilerini değerlendirmek için bilimsel kanıt düzeyi yüksek ilaç, ilaç grubu özelinde yapılmış kapsamlı çalışmalara sürekli bir ihtiyaç vardır. Çalışmamız özelinde klopidogrel pozitif etkileri ile dikkat çekmektedir. Yeni çalışmaların pozitif-negatif etkilerin mekanizmasını değerlendirmesine ihtiyaç vardır. Bu şekilde AP tedavisine ve spontan sonlanımlarına katkıda bulunabilir. Anahtar kelimeler: ilaç etkisi, akut pankreatit, ilaç ilişkili akut pankreatit, İİAP