Bronşiektazili olgularda balgam prokalsitonin düzeylerinin alevlenmeleri belirlemedeki değeri ve serum prokalsitonine üstünlüğü
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: VAHİDE DEMİRCİ
Danışman: Huriye BERK TAKIR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Göğüs hastalıkları pratiğinde sık karşılaşılan bronşiektazi hastalığı alevlenmelerle seyreder. Alevlenmeler hastalığın progresyonu, hastane yatışlarının artışı ve ilaç direnç artışı gibi sorunlarla birlikte hastalığın yönetimini zorlaştırmaktadır. Alevlenmelerin önlenmesi ve erken tanısı en önemli tedavi hedeflerinden biridir. Yapılan sınırlı sayıdaki çalışmada bronşiektazi alevlenmelerinde serum prokalsitonin(PCT) düzeyi düşük saptanmıştır. Çalışmamızda akut alevlenme nedeniyle yatarak tedavi alan bronşektazili hastalarda, balgam prokalsitonin düzeylerinin alevlenmeleri belirlemedeki değeri ve serum prokalsitonine üstünlüğünü araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız prospektif kesitsel gözlemsel olup, Mart 2022 – Ocak 2023 tarihleri arasında merkezimiz göğüs hastalıkları kliniğinde,18 yaş ve üzeri, bilgisayarlı göğüs tomografisi (BT) ve yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografi (YÇBT) ile doğrulanmış bronşektazi tanılı, akut alevlenme nedeniyle yatarak takip edilen yazılı onamları alınan gönüllüler dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, vücut kitle indeksleri, sigara alışkanlıkları, başvuru yakınmaları, akut/kronik solunum yetmezliği durumu, belirlenebilen bronşektazi etyolojisi, varsa önceki hastane/yoğun bakım yatışları, antibiyotik kullanım öyküleri, alevlenme sıklığı, ek hastalıkları, antibiyotik tedavileri kaydedildi. Yatışta alınan rutin kan tetkiklerinden lökosit, nötrofil lenfosit oranı (NLO), nötrofil sayısı, C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin kaydedildi. Yatışı takip eden ilk 72 saatte hastalardan eş zamanlı balgam ve kan örnekleri alındı. Hastalara ait serum ve balgam supernatantındakiprokalsitonin seviyeleri ticari olarak satın alınan ELISA kiti (#Lot20170215; Hangzhou East biopharmCo, ABD) kullanılarak kolorimetrik olarak ölçüldü. Hastaların mevcut toraks BT' leri hastanemiz bilgi sistemi ve e-nabız kişisel sağlık sisteminden tarandı. Uzman radyoloji doktoru tarafından BRICS'e(BronchiectasisRadiologicallyIndexed CT Score) göre skorlandı. Hem balgam PCT ve serum PCT arasındaki ilişki hem balgam ve serum PCT' nin BRICS skoru, lökosit, NLO, CRP, nötrofil sayısı arasındaki ilişkiye bakıldı. İstatiksel analiz SPSS-25 portable versiyon ile yapıldı. Çalışmada istatistik anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 44 hastanın 24'ü erkekti (%54.5). Yaşlarının medyan değeri 63'dü. Ek hastalık olarak en sık KOAH eşlik ediyordu. Kronik solunum yetmezliği 15 hastada mevcuttu. Hastaların yarısından fazlasında (n=28, %63,6) son 1 yılda hastane yatış öyküsü vardı. Otuz dört hasta (%77,3) son 3 ayda antibiyotik kullanmıştı Radyolojik olarak, en sık bronşektazi paterni tübüler (n=18, %40,9) tipti. BRICS (BronchiectasisRadiologicallyIndexedCT Score)'a göre en sık orta hastalık (n=21, %47,7) olarak değerlendirildi. Yalnız 1 hastada balgam kültüründe üreme saptandı (Psödomonasaeruginoza). Serum prokalsitoninmedian değeri, balgam prokalsitoninmedian değerinin 3 katından fazla bulundu [sırasıyla 358,70 (69,36-2022,48) ve 106,80 (7,12-488,29)]. Balgam ve serum prokalsitonin düzeyleri arasında korelasyon saptanmadı (p =0,77). Prokalsitonin düzeyleri ile diğer kan parametreleri arasında istatistiksel anlamlı bir korelasyon bulunmadı. Hastalığın BRICS sınıflaması ağırlık derecesine göre (Hafif-Orta-Ağır) balgam prokalsitonin ve kan parametrelerinde anlamlı bir fark bulunmadı, gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı değildi (p=0,840). CRP ve NLO arasında orta düzeyde korelasyon bulundu. Sonuç:Bronşiektazi alevlenme nedeniyle yatarak tedavi alan hastalarda balgam prokalsitonin serum prokalsitoninden daha iyi bir biyobelirteç değildir. Balgam prokalsitonin ve serum inflamatuvar belirteçlerle, BRICS skoruna göre gruplar arasında (Hafif-Orta-Ağır) ilişki bulunmamıştır. Alevlenme tanımının subjektif semptomların yanında, objektif kriterlere dayandırılması, yeni skorlama sistemleri ve/veya biyobelirteçlerin araştırılması, alevlenmenin komplex yapısına ışık tutabileceği sonucuna varıldı. Anahtar kelimeler: Alevlenme, BRICS, Bronşiektazi, Prokalsitonin